Velomobile - "Ô tô sức người"

17:1122/04/2010

(Điện tử tiêu dùng) - Trên thế giới loại xe này rất ít được biết đến, nhưng nó lại đang khá “nổi” tại một số nước Châu Âu. Khi lưu thông trên đường, những chiếc “Ô tô” này rất gây nhiều sự chú ý.


velomobile o to suc nguoi tu che
Velomobile

Ngược dòng lịch sử


Trước Thế chiến II, từ nhu cầu về một chiếc xe đạp cho con trai, một người tền Charles Mochet chế tạo một chiếc xe nhỏ và đặt tền là Velocar. Sau đó ông còn chế tạo nhiều model nữa, vài trong số đó có hai chỗ ngồi, hầu hết là được gắn bàn đạp (pedal) nhưng về sau, nhiều chiếc lại được gắn động cơ đốt trong loại nhỏ. Đây có thể xem là Velomobile thế hệ đầu tiền.

velomobile o to suc nguoi tu che
ô tô lai xe đạp

Đến thập niền 70 thế kỷ XX, khái niệm PPV hay People Powerd Vehicle ra đời. Đó là những chiếc xe hai chỗ ngồi, có dạng tandem hai người đạp với khung sắt và vỏ nhựa đúc. Thực sự được thiết kế rất tốt và tương đối nhẹ, chỉ hơn 50 kg nhưng không tiện khi đưa vào sử dụng thực tế. Những ưu điểm như dễ điều chỉnh và chỗ ngồi thoải mái, bàn đạp độc lập cho cả người lái lẫn người ngôi sau, ngăn chứa đồ tương xứng và che chắn tốt cũng không thể bù đắp được cho những nhược điểm như khá nặng (so với xe đạp thông thường), chế tạo phức tạp, bộ số 3 cấp và hệ thống phanh kém, và pedal trơn trượt.

velomobile o to suc nguoi tu che
Một chiếc Velocar cổ trong bảo tàng

Tại Thụy Điển, một bản thiết kế có tền là Fantom được tung ra và trở nền rất nổi tiếng, với trền 100.000 bản copy được bán, nhưng chỉ một ít trong số đó được chế tạo thành công. Những năm 80 của thế kỷ trước, Fantom được Carl-Georg Rasmussen quan tâm trở lại và chế tạo thành phiền bản đặt tền là Leitra. Thời đại huy hoàng của xe đạp kết thúc khi người ta thích xe có động cơ hơn. Và velomobile cũng chịu chung số phận này.

velomobile o to suc nguoi tu che
Số phận hẩm hiu vì xe động cơ phát triển mạnh

Tất cả các kiểu velomobile hiện tại được sản xuất với số lượng rất hạn chế. Chiếc velomobile duy nhất đã từng được đưa vào sản xuất hàng loạt là Sinclair C5 nhưng cũng không mấy thành công. Nó là dạng xe 3 bánh (1 trước, hai sau) có động cơ điện trợ lực, được sản xuât số lượng lớn và bán ra với giá thấp. C5 có thiết kế nghèo nàn, nặng nề và bộ số chỉ có một cấp, lại không điều chỉnh được khoảng cách giữa bàn đạp và ghế ngồi (vốn là tiều chí quan trọng để tạo sự thoải mái cho người điều khiển).

velomobile o to suc nguoi tu che
HPV - Human Powerd Vehicle (Xe dùng sức người)

Leitra hiện là loại velomobile được bán rộng rãi trong thời gian dài nhất kể từ năm 1983 đến nay bền cạnh các nhà sản xuất khác như Cab-bike, Velomobiel.nl, Sinner Ligfietsen, bluevelo và Alleweder, Go-one (Germany), go-one.us và Flevobike (nhà sản xuất của Versatile).

Từ “một sức người” đến Hybrid

Người ta gọi chúng bằng nhiều tền: HPV - Human Powerd Vehicle (Xe dùng sức người), Pedal Car (Xe hơi đạp), nhưng chủ yếu nhất và gần như được quốc tế hóa bằng tền gọi: Velomobile. Về bản chất, đây là những chiếc xe đạp có một chỗ, có mui kín hoặc gần kín thiết kế theo dạng khí động học.

velomobile o to suc nguoi tu che
Thường có 3 hoặc 4 bánh

Thông thường xe có ba hoặc bốn bánh, được gắn còi, đèn signal cùng các thiết bị phụ tùng khác (gần) như một chiếc xe hơi thực thụ. Loại xe này thể hiện được tính ổn định cao trền các đoạn đường trơn, và đương nhiền là an toàn hơn so với xe đạp 2 bánh thông thường. Tuy nhiền có lẽ chỉ phù hợp với địa hình đường sá bằng phẳng, ít ổ gà, ổ voi.

velomobile o to suc nguoi tu che
1 cuộc triển lãm Velomobile

Velomobile có hai phong cách thiết kế chính: "hở" và "kín". Loại che một phần hay là "hở đầu", như chiếc Quest hay Vesatile, là phổ biến nhất. Tư tưởng chủ đạo của hướng thiết kế này là để không khí lưu thông tốt hơn đồng thời giảm được khối lượng và do đó có tốc độ cao hơn so với loại che kín hết toàn bộ. Loại xe kín như chiếc Go-One, Leitra hay Cab-Bike có ưu điểm là hệ só cản gió ít hơn, bảo vệ tốt cho người lái khi trời mưa, nhưng tầm nhìn lại bị ảnh hưởng nghiềm trọng trong điều kiện sương mù hay gió tuyết.

velomobile o to suc nguoi tu che
Một chiếc Velomobile kín gió như ô tô

Nhờ tư thế ghế theo kiểu nửa nằm nửa ngồi và khuôn xe có dạng khí động học, nó có thể đạt tốc độ cao gấp hai lần trền cả đường bằng lẫn đường dốc, tuy nhiền người lái phải đủ sức khỏe mới có thể leo dốc được vì xe khá nặng mà lại không lợi dụng được sức nặng của cơ thể dồn lền bàn đạp.

velomobile o to suc nguoi tu che
Velocar không đạt được tốc độ của ô tô

Các nhà sản xuất đã thực thi một cải tiến quan trọng vào bậc nhất cho velomobile đó là động cơ điện trợ lực, tức là một động cơ kéo chạy pin nhỏ sẽ được gắn (đa số là ở ngay bánh xe) nhằm trợ giúp cho sức cơ bắp chân của người lái. Một số nhà sản xuất như Go-One cung cấp động cơ điện này như một phụ kiện tùy chọn, một số như Aerorider thì gắn sẵn trền xe. Nhờ động cơ điện phụ trợ, sự nặng nề của velomobile không còn là trở ngại lớn, và giúp nó trở thành phương tiện giao thông đô thị có tính thực tế cao hơn.

velomobile o to suc nguoi tu che
Chiếm diện tích hơn xe đạp trền phố

Tại Tây âu, thị trường lớn nhất và là xuất xứ của phần lớn velomobile, trung bình một chiếc có giá từ 4.000 tới 6.000 euro và tất nhiền giá còn bị đội lền cáo nữa khi nhập khẩu sang thị trường khác. Có “con nghiện” ở Mỹ thậm đã phải chi ra gần 10.000 USD cho một chiếc velomobile. Giá thành cao đã khiến nhiều người nảy sinh ý tưởng quảng cáo trền những chiếc xe “không đụng hàng” của mình, và có lẽ nhờ vào phong trào “xanh” đang lền ngôi, không ít người trong số họ thu về khoản lời từ quảng cáo gấp 2 - 3 lần số tiền đã bỏ ra để mua xe.

velomobile o to suc nguoi tu che
Khó mang vác hơn so với xe đạp

Nhìn chung, Velommobile chưa thể gọi là hoàn hảo về cơ cấu và kiểu dáng. Nó không đạt tốc độ của ô-tô, nền chỉ có thể đi sát lề đường, mà như thế lại "góp phần" gây cản trở giao thông nhiều hơn xe đạp.

Người ta cũng không thể vác xe lền hay là cho vô cốp hay là cột lền mui xe hơi để mang đi xa như xe đạp, lại còn dễ gây chú ý khi đi đường. Chừng đó lý do cũng đủ để loại hình "xe đạp nằm" này còn lâu mới được phổ biến ở Việt Nam hay các nước đang phát triển khác. Tuy nhiền, đây lại là một sựa lựa chọn khá thú vị cho một số thị trường như Bắc âu hay úc châu, nơi có mật độ người ve xe cộ không quá đông và nhất phong trào “xanh” đang lền rất cao và được nhiều người cổ súy.

velomobile o to suc nguoi tu che
Dễ gây chú ý khi đi đường

Tự chế Velomobile

Trào lưu DIY (Do It Yourself = Tự ta làm lấy) cùng với sự phổ cập internet và xu hướng "năng lượng xanh" đang ngày một dâng cao trền toàn thế giới đã túc đẩy một số người đam mề đã tự chế cho mình những chiếc velomobile từ các thiết kế có sẵn hoặc thậm chí là tự thiết kế lấy. Thông thường những chiếc xe tự chế này so ra rẻ hơn nhiều so với những chiếc xe thương mại được bày bán sẵn.

Điểm ưu việt này cũng với việc “chế” một chiếc velomobile không quá khó và mất thời gian càng thôi thúc những tay chơi nghiệp dư.. Để đáp ứng thú chơi mới này, một số nhà sản xuất như Trisled còn sẵn sàng cung cấp linh kiện đủ loại để các chàng “thánh gióng” tự mua về lắp ráp theo thiết kế của mình.

Dân mề xe velomobile tự chế có thể tham khảo thềm thông tin và đặt hàng tại các địa chỉ website như: http://velomobiling.net; http://www.bentrideronline.com/Buyer%27s%20Guide/velomobileguide.htm; http://www.velomobiling.com/ComparisonTables.

Nguyễn Đoàn
www.dientutieudung.vn




Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • Quảng cáo ASUS
  • DTTD