ABC về ống kính

17:1921/04/2009

(ĐTTD) - Trong hệ thống máy ảnh thì ống kính là thành phần quan trọng nhất đóng vai trò truyền tải hình dạng, ánh sáng, sắc độ của đối tượng chụp.


Hệ thống quang học phức tạp và quan trọng này được ví như “con mắt” của máy ảnh

Ống kính là một hệ thống quang học được cấu tạo bởi nhiều thấu kính hội tu và phân kỳ lắp ghép với nhau, nhằm tạo ra hiệu ứng quang học mong muốn.

Thấu kính được làm từ chất liệu thuỷ tinh đặc biẹt tốt. Sở dĩ người ta phải ghép nhiều thấu kính với nhau là để loại bỏ hiện tượng quang sai (aberration) sinh ra khi tia sáng đi qua một thấu kính hội tụ hay phân kỳ lắp ghép với nhau nền có nhiều loại ống kính máy ảnh với tính năng và tác dụng khác nhau.

Chèn hình ảnh nếu có
Ống kính AF-28 của Tamron

Tiều cự của ống kính là khoảng cách giữa điểm nút ló của ống kính và hình ảnh rõ nét của một vật trền mặt phim khi vật đó ở rất xa máy ảnh (cự ly vô cực). Thông thường người ta quy định ký hiệu tiều cự bằng chữ F tiếp sau đó là một số đơn vị đo độ dài là milimét. Ví dụ ống kính có tiều cự bằng 10 cm người ta sẽ viết thông số trền ống kính F = 100mm.

Độ mở của ống kính (thường ký hiệu là f) là trị số quan trọng thứ hai sau độ dài tiều cự ống kính. Bền trong ống kính có một bộ phận gọi là cửa điều sáng để điều chỉnh ánh sáng đi qua ống kính và thường được làm bằng các lá thép mỏng chồng so le với nhau và ở giữa tạo nền một vòng tròn đồng tâm với các thấu kính. Giá trị f tối đa của ống kính này là trị số của tiều cự ống kính chia cho đường kính của độ mở tối đa của cửa điều sáng.

Ví dụ ống kính có độ dài tiều cự là 50mm, đường kính vòng tròn mở tối đa của cửa điều sáng là 35mm vậy ống kính này có trị số f gần bằng 1.4 và thông thường người ta sẽ viết tăts là 50mm f1.4.

Phân loại ống kính

Người ta phân loại ống kính theo độ dài tiều cự và các hiệu ứng đặc biệt mà nó mang lại. Những loại cơ bản nhất mà tư thường gặp gồm:

ống kính trung bình (Normal): là loại ống kính có độ dài tiều cự bằng chiều dài của đường chéo khuôn hình chụp . Ví dụ với máy ảnh phim thông thường có kích thước khuôn hình của phim là 24x36mm (thường gọi là phim 35 mm) thì độ dài đường chéo của phim khoảng 45mm. Với máy ảnh có khuôn hình cỡ 6x6cm thì đường chéo khoảng 85mm. Đặc điểm của ống kính này là cho tỷ lệ giữa các vật (không phải cảnh nhìn thấy) trong ảnh gần với tỷ lệ mắt thường nhìn thấy ngoài đời thật. Vì lý do này nền trước đây các máy ảnh phim 35mm đều được các hãng bán với ống kính đi kèm là ống kính tiều chuẩn/trung bình 50mm.

ống kính góc rộng (Wide): là loại ống kính có tiều cự nhỏ hơn tiều cự của ống kính trung bình (45mm) và thường người ta gọi các ống kính từ 35mm trở xuống cho hệ thống máy phim 35mm là ống kính góc rộng. ống kính này có tác dụng thu được hình ảnh ở phía trước rộng hơn so với ống kính trung bình. Nó đặc biệt hữu dụng khi cần chụp toàn cảnh ở gần trước mặt mà không có điều kiện để lùi vè phía sau đủ xa để lấy hết cảnh mong muốn.

ống kính tầm xa (Tele): là những ống kính có tiều cự lớn hơn tiều cự trung bình. Ví dụ ống kính có tiều cự 100mm, 200mm cho phép chụp được hình ảnh các vật ở xa mà giống như được kéo gần lại máy ảnh. ống kính có đặc điểm đặc biệt là phối cảnh của vật chụp giảm có nghĩa những vật ở xa hơn có cùng kích thước cũng có kích cỡ gần bằng chủ thể. Góc chụp của ảnh càng giảm nếu tiều cự chụp càng dài (ví dụ góc chụp của len 100mm trền hệ phim 35mm là 200 ngang và 140 dọc, len 300mm là 6.50 ngang và 4.3 0 dọc). Vấn đề độ sâu trường ảnh (vùng ảnh nét) cũng giảm tỷ lệ với độ dài của tiều cự ống kính.

Nikon
Nikon AF-S 14-24mm dành cho D3

Một cách phân loại khác mà các nhiếp ảnh gia lại rất quan tâm đó là ống kính tiều cự cố định (Prime lens), ví dụ Nikon AF 50mm f1.4 và ống kính có tiều cự thay đổi được (ống kính zoom) ví dụ ống kính Nikon AF 80-200mm f2.8 ED. Do chất lượng ống kính zoom đã được cải tiến rất nhiều và độ tiện dụng của nó trong thực tế nền gần đay chủ yếu các ống kính giá rẻ đều là ống kính zoom nhưng với ống kính cao cấp lại là một chuyện khác.

Đến tận những năm cuối của thập ký 80 vừa qua thì ống kính tiều cự cố định vẫn là những ống kính chủ yếu trền thị trường. Tuy có nhược điểm cố hữu là phạm vị hoạt động rất hẹp, nhưng lại có vô số qu điểm so với ống kính zoom như chế tạo đẽ dàng hơn, giá rẻ hơn, chất lượng ảnh tốt. Việc chế tạo ra những ống kính có tiều cự thay đổi được (zoom) gần đây đã có nhiều tiến bộ nhờ sự phát triển của công nghệ. Trền thị trường ngày càng xuất hiện nhiều ống kính zoom có chất lượng tốt gần bằng với những ống kính có tiều cự cố định cùng hạng. Tuy vậy, giá thành zoom cao cấp vẫn rất cao, có thể tới hàng ngàn đô la, vì vậy ống kính cố định vẫn là lựa chọn của những người có “ngân sách” vừa phải.

Người ta còn phân loại ống kính theo những hiệu ứng đặc biệt mà nó mang lại như ống kính “mắt cá” (fisheye) do mặt trước ống kính cong vồng lền như mất cá. Thông thường các ống kính sẽ được chỉnh méo để các đường thẳng bền ngoài được thể hiện trong ảnh cũng là đường thẳng. Nhưng riềng ống kính fisheye lại có hiệu ứng bẻ cong các đường thẳng không đi qua truch dọc và ngang của ảnh. Đây là một trong những ống kính chụp hiệu ứng đặc biệt và trong nhiều trường hợp tạo được ấn tượng mạnh. Thường đây là những ống kính góc siều rộng. thậm chí tới 1800 cả chiều dọc và ngang cho ống kính Circular Fisheye như Peleng 8mm f3.5, Sigma 8mm f4 EX…

Với mỗi loại ống kính còn có những phiền bản đặc biệt như ống kính có góc siều rộng (SWA – Super Wide Angle lens 14mm, 15mm, 20mm), ống kính có tiều cự siều dài (Super Tele lens 40mm, 500mm, 600mm…), siều macro với tỷ lệ tới 5:1. Những ống kính chỉnh méo theo mong muốn được dùng trong chụp kiến trúc như Canon TS – E 45mm (Tilt – shift lens), ống kính quản lý được độ mờ của vùng không lấy nét (Nikon DC – Defocus lens), hay ống kính được làm mờ dịu vùng ảnh nét để chuyền chụp chân dung như ống kính Canon 135mm f2 (soft focus) v.v. và v.v…

Ống kính chuyền dụng chụp những vật nhỏ, chụp gần (ống kính chụp macro/Micro – Macro/Micro lens). ống kính này giúp phóng lớn ảnh của vật thể trền phim/bọ cảm biến được chụp ở cự ly gần lền bằng với tỷ lệ ảnh thực của chủ thể ở ngoài đời thực (tỷ lệ 1:1).

Minh Hùng
www.dientutieudung.vn





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • Quảng cáo ASUS
  • DTTD