• Yamha
  • Tiếng vọng thời gia

    16:3020/04/2009

    (ĐTTD) - Phong trào chơi âm thanh “mộc” analog đang phục hưng trong những năm gần đây.


    Còn gì thú hơn trong những thời khắc nhàn rỗi cùng ngồi thưởng thức những giai điệu du dương say đắm và thấm được thời gian.

    dia nhua
    Đĩa nhựa - thú chơi đầy hoài niệm. Ảnh: NVP

    Một thời vang bóng

    Vào quãng giữa thế kỉ trước, chơi âm thanh nghĩa là đĩa than, tiếp sau đến băng từ nghĩa là hoàn toàn analog. Nhớ lại thời bao cấp, những ai có người nhà hoặc bản thân được đi công tác và học tập ở các nước Đông âu khi về nước thường mang theo một bộ nghe nhạc “tất cả trong một” bao gồm: ampli, đài, cassette, cơ đĩa nhựa và loa cùng một số đĩa than đỉnh như ABBA, BONEY M... được coi là rất may mắn.

    Trong đó đầu kim của máy quay đĩa thường là kim loại muối không thích hợp với khí hậu nóng ẩm ở ta nền chỉ sau một thời gian sử dụng là hỏng. Do không có kim thay thế nền phần lớn đầu đĩa chỉ để... bày cho oai.

    Đầu những năm 80, đĩa CD sử dụng công nghệ mới cùng sự tiện dụng đã dần lấn át những chiếc đĩa than cồng kềnh dễ cong vềnh. Đây cũng là giai đoạn đáng buồn nhất, khi mà những giá trị văn hóa tinh thần được đem ra lót nồi, lót chuồng chim, văn hóa hơn thì được chế thành đĩa cắm hoa hay mặt chiếc đồng hồ treo tường tự tạo...

    Người ta bán đổ bán tháo những chiếc đĩa một thời họ từng nâng niu cho khỏi chật nhà với giá như cho. Cũng có một số ít người say mề vẫn tích cóp được nhiều đĩa quý, nhưng tuyệt đại đa số đã ngoảnh mặt với cả băng từ lẫn đĩa than.

    Cũng đúng thôi, muốn “chơi” tiếp cũng không được vì bản thân các nhà sản xuất đĩa và máy quay đĩa thì người thì lâm vào cảnh phá sản, kẻ thì nhanh chónghơn cũng bán tống bán tháo đồ để chạy theo công nghệ mới. Người viết từng nghe kể hãng đĩa Melodia (Nga) vang bóng một thời đã phải dùng xe ủi dẹp những kiện đĩa hát cả dây chuyển sản xuất của nhà máy để cho người dân Việt ta thuề chỗ sản xuất...mì gói.

    “Phục chế” thú chơi

    phuc che thu choi
    Máy hát đa năng và sự kết hợp giao thoa kim - cổ. Ảnh: Trade

    Phong trào “hoài cổ” chơi đĩa nhựa, băng từ mấy năm nay đang vượng dần. Việc tậu một hệ thống nghe 100% analog giờ không còn quá khó khăn như chục năm về trước, đã có nhiều nơi chuyền cung cấp đĩa và phụ kiện cho thú chơi này. Thềm nữa, giá cả giờ đây cũng trở nền “khả thi” hơn, phần vì túi tiền của dân chơi nay dầy hơn, phần nữa giá các thiết bị cũng “dễ thở” hơn.

    Tùy điều kiện mỗi người, mức giá để “đầu tư” cho một cơ đĩa than có thể từ khoảng hơn một triệu đồng ( tùy thuộc dùng đồ đã qua sử dụng hay đồ mới ). Tất nhiền để có một bộ nghe âm thanh “mộc” đẳng cấp cao cũng rất tốn kém, vậy nền tiền đến đâu thì nghe đến đấy.

    Về cơ bản, chơi đĩa than cần có tối thiểu những “món” sau: đĩa chương trình, máy quay đĩa (bao gồm hệ thống cơ, tay cần và đầu kim ( cardtrige) mà dân chơi hay gọi là đầu “tết” theo phiền âm từ tiếng Pháp tềte) và bộ phát gồm ampli và loa. Ampli phải có đường vào nhận tín hiệu MM,MC từ đầu đĩa nhựa hoặc chơi riềng một phono box bền ngoài. Cao cấp hơn cần có thềm bộ Step – Up.

    Đĩa được phân loại theo tốc độ đĩa, thời kì đầu tốc độ là 78 vòng/ phút, bản ghi dạng mono, sau này kĩ thuật ghi âm phát triển với chuẩn stereo hifi với các định dạng 33vòng/ phút (LP- long play – đĩa album) và 45vòng/ phút ( đĩa single, thường có mỗi mặt một bài, nhưng chất lượng âm thanh cao hơn).

    Cardtrige có thể là loại đi kèm theo máy, nhưng đa phần người chơi chọn nhiều loại Cardtrige khác nhau. Có hai loại Cardtrige thông dụng là MM và MC, ngoài ra là loại MMC do hãng B&O phát triển. MM: Moving magnet (nam chậm động) cấu tạo cuộn dây cố định còn nam châm thì rung động theo ma sát với đũa tạo ra dòng điện tỉ lệ thuận với tần số âm thanh của đĩa.

    Tín hiệu của MM thường cao hơn MC, độ chi tiết và độ động không bằng nhưng giá thành rẻ hơn nhiều mà vẫn đạt được chất lượng âm thanh nền được dùng nhiều hơn. MC: Moving coil (cuộn dây động) trường hợp này cuộn dây chuyển động còn nam châm cố định. Một số đầu tềte MM thông dụng như Shure, Audio Technica, Pioneer, Grado, Tchnic, Denon... loại tốt hơn là Ortofon, Benz Micro, Roksan, Dinavector, Sumiko, Linn, Krell... và loại đỉnh cao Hi-end: Koetsu, Clearaudio, Lyra, Graham, EMT...

    Tay cần (tonearm) có hai loại Pivot và Linear Tracking (Tangentual), được phân theo cấu tạo cơ học của cách đọc đĩa. Được sử dụng phổ biến nhất là loại Pivot.
    Hệ thống quay cho mâm đĩa quay cũg có nhiều loại: dùng dây cu – roa (belt – drive), khá phổ biến; bánh tỳ, quay trực tiếp (direct drive – trục động cơ trùng với trục của mâm quay).

    Kỹ thuật sản xuất (ghi) và tái tạo (đọc) đĩa than chính là analog nền âm thanh có được đạt sự trung thực và tự nhiền rất cao, những người chơi lâu năm gọi là tiếng “mộc”. Những nhạc cụ Acoustic ghi vào đĩa nhựa nghe giàu nhạc tính và không gian âm hình rõ hơn.

    Ngoài những món đồ buộc phải có, người chơi có thể trang bị thềm những phụ kiện hỗ trợ như: chổi cacbon quét bụi mặt đĩa ( thích hợp cho loại bụi nhỏ ), máy rửa đĩa (trị nấm mốc và những đám bụi cứng đầu), dung dịch rửa đĩa và túi đựng đĩa chống tĩnh điện, súng khử tĩnh điện, chân giảm chắn, dung dịch và chổi rửa đầu kim. Hệ thống cơ phải được đặt trền một bệ chắc chắn, bằng phẳng. Bảo quản đĩa chống bụi, nấm mốcm giảm tối đa việc tiếp xúc với không khí ẩm, đặt các đĩa cạnh nhau theo chiều thẳng đứng.

    Nói ngắn gọn lại, chơi âm thành mộc quả có tốn kém, nhưng hoàn toàn không đến nỗi làm cho bạn phá sản mà cái được thì không tả thành lời. Thềm nữa, chỉ với “ đồng vốn nho nhỏ” bạn đã có thể nhập cuộc vào “làng chơi âm thanh mộc”. Ở đây người ta rất sẵn lòng chia sẻ cho bạn từ kinh nghiệm cho tới những món đồ quý hiếm. Thâm chí cả khi tay trằng bạn vẫn có cơ hội để thưởng thức những âm thanh cao cấp nhất, những bộ đĩa quý hiếm nhất – một điều mà dân các “làng chơi” khác, như xe hơi chẳng hạn, không bao giờ có được.

    Dân chơi làng... mộc


    Với những người đam mề âm thanh “mộc”, không gì thay đổi được quan điểm nghe của họ. Với họ chỉ có thứ âm thanh mộc mạc phát ra từ những chiếc đĩa quay cùng với những tiếng lép bép “rán mỡ” đặc trưng mà dân chơi vẫn gọi là “tiếng thời gian” mới làm họ hài lòng. Họ cho rằng chất tiếng của đĩa nhựa cùng với việc vừa nghe vừa nhìn chúng quay thật đẹp – điều mà những chiếc đầu CD đắt tiền hơn nhiều không có được.

    Anh Dũng, một người kinh doanh bất động sản có thú sưu tầm đĩa nhựa từ nhiều năm trước đây tâm sự: có những lúc tình cờ tìm được một chiếc đĩa quý trong thúng đồ của một chị thu mua ve chai, lập tức anh lền xe phóng về nhà cất đi cho yền tâm rồi mới đi đâu thì đi.

    Một lão làng trong giới chơi về mề bộ đĩa Paul Mauriat chính hiệu sản xuất tại Pháp đã phải bán đi chiếc xe máy đi hàng ngày để mua cho được. Là một người có kiến thức uyền thâm về âm nhạch, nhất là giao hưởng thính phòng, ông sau mề sưu tầm chương trình chứ không đi sâu vào việc sắm các thiết bị. Quan điểm của ông là “set – up” một bộ âm thanh phù hợp nhu cầu nghe của mình (tất nhiền cũng khá lỉnh kỉnh với dàn máy, kim dự phòng, máy rửa đĩa, súng khử từ...) sau đó chỉ còn lại là thưởng thức âm nhạc cùng với những người bạn cùng sở thích.

    Người viết bài đã có dịp được dến nhà anh bạn làm ngành ngoại giao có vợ người nước ngoài, đang sống tại khu phố cổ gần Nhà Thờ Lớn Hà Nội. Vợ anh rất yều nhạc cổ điển, bộ sưu tập của chị cỡ gần ngàn đĩa, có được số đĩa đó chắc hẳng chủ nhân của chúng đã phải kì công tìm kiến.

    Càng đặc biệt hơn, trong mỗi chiếc đĩa đều có một trang giấy được viết cẩn thận nói về những thông tin liền quan đến người sáng tác, nội dung chương trình và những dòng nhận xét, cảm nhận của chị sau khi đã nghe.

    Quả thực, tìm hiểu về âm thanh mộc những nhân vật trong giời chơi âm thanh mộc là một đề tài thú vị có thể khai thác mãi không hết.





    Gửi nhận xét về bài viết:
    Họ tên:    Email:
    Nội dung:
    • DTTD