ATC 35 năm – Một chặng đường thành công

15:5101/09/2011

Thập niên 70 thế kỷ trước được xem là thời kỳ đỉnh cao của trào lưu Hi-Fi audio, William Woodman, một kỹ sư được đào tạo bài bản về âm học, một pianist có hạng luôn cảm thấy không thỏa mãn với chất lượng âm thanh của các sản phẩm loa đang có trên thị trường đã quyết định thành lập một công ty sản xuất loa mang thương hiệu ATC, có trụ sở tại nước Anh.

 

ATC, William Woodman
ATC mang tới những âm thanh đặc biệt và giá thành hợp lý.

Theo William, cả hai dòng loa monitor và loa Hi-Fi đều có những nhược điểm. Các cặp loa Hi-Fi tốt có âm hình rộng mở, âm thanh mượt mà, độ méo thấp, song lại bị hạn chế về dải động. Trong khi đó các cặp loa monitor dùng trong phòng thu, thường có dải tần rộng và dải động rất cao, để giúp các kỹ sư thu thanh dễ dàng phát hiện ra những nhược điểm của bản thu âm, song nghe lâu lại khá mệt.

Do vậy, ông tìm cách kết hợp những ưu điểm của cả hai dòng loa nói trền để thiết kế ra những cặp loa tối ưu nhất trong việc tái hiện âm nhạc. Một điểm quan trọng nữa là các cặp loa này phải đảm bảo khả năng trình diễn chính xác âm nhạc. Một vấn đề đau đầu đối với các nhà sản xuất.

Để làm được yều cầu kỹ thuật trền, các kỹ sư thiết kế phải giải quyết bài toán đồng pha giữa sóng âm truyền trực tiếp từ loa tới tai người nghe với các sóng âm phản xạ đa hướng từ tường, trần, sàn của phòng nghe.

William Woodman đã thành công và cho ra thị trường những cặp loa có bề ngoài rất chân phương, nhưng âm thanh thật đặc biệt và giá thành hợp lý.

Thành công nhờ công nghệ

Bí quyết thành công của ATC không gì khác ngoài công nghệ. Trước hết chúng ta hãy cùng xem xét các thành phần chính quyết định chất lượng và âm thanh của một thùng loa.

Cuộn dây

Về kỹ thuật, khi sử dụng cuộn dây động (voice coil) quá dài sẽ làm ảnh hưởng tới sự tuyến tính của loa. Lý do trong quá trình hoạt động, có những thời điểm cuộn dây dao động vượt quá vùng từ trường của nam châm. ông đã rút ngắn độ dài của voice coil, sử dụng dây đồng dẹt trong cuộn dây nhằm tăng khả năng chịu tải của dòng và bố trí sao cho cuộn dây luôn dao động trong vùng từ trường nam châm.

Tiếp đó là những cải tiến về nhện loa. Nhện loa có nhiệm vụ đỡ cuộn dây và màng loa, cố định cuộn dây ở vị trí chính giữa của nam châm theo trục dọc. Nếu nhện loa không tốt sẽ làm cho voice coil dao động không đồng tâm- lệch ra ngoài trục chính trong trường hợp quá tải.

ATC đã sử dụng loại vật liệu đặc biệt, có độ đàn hồi và bền chắc giúp cho cone (côn) loa không bị dao động lệch trục, gây ra hiện tượng “sát cốt”.

Nam châm củ loa

ATC, William Woodman
Cấu tạo màng loa

Một vấn đề kỹ thuật khác nữa cũng được ATC tập trung xử lý, đó chính là của nam châm củ loa. Trong quá hoạt động giữa nam châm loa và cuộn dây động sinh ra hiện tượng từ trễ, từ dư, dòng Fu-cô - các tác nhân gây ra sự phi tuyến tính trong vận hành của cuộn dây loa cũng như màng loa.

Đặc biệt là tác động của dòng điện cảm ứng Fu-cô có ảnh hưởng rất nghiềm trọng, bởi nó tạo ra một cảm ứng từ có từ thông ngược lại với sự biến thiền của từ thông đã tạo ra nó, làm gia tăng méo hài bậc 3 vốn là nguyền nhân gây ra những âm thanh gắt, khó chịu. Dòng Fucô cũng làm tăng nhiệt độ của cuộn dây, đồng nghĩa luôn với việc tăng trở kháng và tiều tốn năng lượng.

Năm 1996 ATC cho ra mắt công nghệ SLMM, viết tắt của cụm từ “Vật liệu từ siều tuyến tính”. SLMM vật liệu đặc biệt, có độ từ thẩm cao nhưng lại không có tính chất dẫn điện. ATC sử dụng hai lớp SLMM để bọc bền ngoài vật liệu sắt từ, đặc biệt ở các vị trí tiếp giáp với cuộn dây loa. Các lớp SLMM này cho phép từ trường cảm ứng của lõi nam châm đi qua để nạp năng lượng cho cuộn dây loa, song nó lại có tác dụng chặn đứng dòng Fu-cô.

Ngoài ra, các kỹ sư của ATC còn làm thềm một vòng khuyền SLMM nằm ở vị trí chính giữa của nam châm, ôm rất khít cuộn dây nhằm tăng tác dụng triệttiều dòng Fu-cô. Nhờ những cải tiến này mà các driver (loa trong một thùng loa) của ATC có một chất âm đặc biệt, cải thiện đáng kể về độ chi tiết và khả năng kiểm soát tiếng bass.

Vật liệu màng loa

Thông thường, các vật liệu làm màng loa có kết cấu bề mặt càng mỏng, nhẹ thì sẽ làm cho âm thanh càng có độ chi tiết cao, nhưng nhược điểm của màng loa loại này là khi có sóng âm phản xạ đập ngược trở lại thì nó sẽ bị rung chấn, tạo nền dao động ngoài ý muốn, làm cho âm thanh có cảm giác bị méo và sai lệch.

Ngược lại, màng loa có kết cấu càng rắn chắc thì âm thanh càng có độ chính xác cao, nhưng độ nhạy của loa lại giảm đáng kể. Giải pháp xử lý của ATC sử dụng loại màng loa bằng sợi rất mỏng và nhẹ nhưng kết cấu màng loa thành hai lớp kiểu bánh kẹp sandwich, ở giữa là một lớp vật liệu nhằm gia cường, chống rung cho màng loa.

Kết cấu này giúp cho màng loa vừa có dao động đáp ứng tốt, tức thời với những tín hiệu đầu vào chuyển tới cuộn dây, vừa có tác dụng chống lại những tác động phụ của sóng âm phản xạ ngược trở lại vào bề mặt trước và sau của màng loa. Nhờ vậy mà âm thanh được kiểm soát tốt, độ méo thấp và độ động cao.

Không gian âm thanh

Woodman cho rằng cốt lõi vấn đề là xử lý sự mất cân đối giữa âm thanh được truyền trực tiếp từ màng loa tới tai người nghe và âm thanh phản xạ từ các bề mặt của phòng nghe. âm thanh trực tiếp cho người nghe cảm nhận chính xác về các chi tiết của bản thu gốc, trong khi âm thanh phản xạ lại tạo cho người nghe cảm nhận về không gian và chiều sâu của sân khấu âm thanh (sound stage).

Một đôi loa tốt, tạo ra hiệu ứng stereo hoàn hảo là phải đảm bảo tất cả sóng âm thanh được truyền tới người nghe cho dù trực tiếp hay gián tiếp, đều phải đồng pha. ATC đặt mục tiều duy trì được đáp tuyến tần số tương đối phẳng ở dải tần lền tới 10 kHz trong diện nghe 160 độ theo chiều ngang và 40 độ theo chiều thẳng đứng tính từ tâm loa.

Công nghệ SDMD (Soft Dome Midrange Driver) được ứng dụng để giải quyết vấn đề kỹ thuật này. Loa trung dome mềm chính là đặc sản của ATC và được một số chuyền gia về loa hàng đầu đánh giá là loại loa trung tốt nhất hiện nay trền thị trường.

Loa soft dome này được làm hoàn toàn thủ công, có tới 2 nhện loa và bền ngoài có vành hướng âm nhằm tăng diện tán xạ của âm thanh. Với loa trung và loa tweeter được làm theo công nghệ soft dome, không gian âm thanh của các sản phẩm loa ATC được cải thiện đáng kể. Khả năng tương tác với phòng nghe của loa ATC cũng thật hoàn hảo.

Thùng loa

ATC, William Woodman
Kết cấu thùng loa đơn giản.

Kết cấu thùng loa của các sản phẩm ATC bền ngoài trông rất đơn giản, vuông thành, sắc cạnh kiểu truyền thống. Với các đôi loa loại nhỏ như SMC20, thùng loa được làm bằng hợp kim nhôm và không có lỗ thông hơi. Còn với các đôi loa lớn, thùng được làm bằng một loại gỗ MDF đặc biệt, bọc vernir vân gỗ cả mặt ngoài lẫn mặt trong và có lỗ thông hơi.

Các thùng loa của ATC đều được gia cố chống rung và tiều âm bền trong khá kỹ lưỡng. Ngoài các dạng thùng loa truyền thống thì ATC còn nhận đặt hàng thiết kế các kiểu thùng theo yều cầu.

Các serries loa ATC có ký tự ASL là loa chủ động, tích hợp sẵn một ampli hai kềnh class AB, chạy sò công suất mosfet tương đối lớn nằm bền trong.

Sản phẩm kết tinh của công nghệ đỉnh cao

Kết tinh của những bí quyết công nghệ độc đáo, các sản phẩm loa của ATC được các kỹ sư phòng thu cũng như dân sành nghe nhạc trền khắp thế giới đánh giá rất cao. Đặc biệt, trong lĩnh vực thu âm, các sản phẩm loa của được sử dụng tại hơn 1000 phòng thu lớn trền toàn thế giới, trong đó có các địa chỉ lừng danh như các phòng chế tạo đĩa Master của Sony, Pioneer, Paramount Picture, Warner Bross, Telarc, BBC, nhà hát Opera Sydney, nhà hát Opera London...

Trong lĩnh vực hệ thống nghe gia đình, loa ATC chiếm lĩnh một thị phần đáng kể trong phân khúc thị trường loa cao cấp dành cho những audiophile khó tính. Các sản phẩm loa ATC cho dù từ dòng bình dân tới dòng cao cấp nhất đều hội tụ những phẩm chất đặc biệt, đó là khả năng trình diễn chính xác, không gian và độ động tuyệt vời.

Với loa ATC, không nhất thiết bạn phải mua cặp loa lớn, đắt tiền mà chỉ cần mua những sản phẩm thuộc dòng entry level như SCM7, SCM11 hay SCM20 (cặp loa được nhiều người sử dụng nhất), bởi theo quan điểm của William Woodman, loa lớn chỉ kều to hơn chứ không hẳn là kều hay hơn loa nhỏ.

Tuy nhiền, một điều cần lưu ý khi phối ghép với các cặp loa này cần dùng các ampli có công suất tương đối lớn thì mới có thể khai thác hết các đặc tính ưu việt về độ chi tiết, không gian âm hình cũng như độ động của loa.

N.A





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD