• Yamha
  • Kiến thức nhiếp ảnh: Sự cân bằng màu sắc

    23:5723/03/2012

    Sự cân bằng màu sắc khác nhau trong ánh sáng nhìn thấy giữa một nguồn sáng này với các nguồn sáng khác là yếu tố quan trọng với các nhà nhiếp ảnh.

     

    Trước hết, xin bắt đầu bằng một lời dẫn có phần "hàn lâm. Bức xạ ánh sáng nhìn thấy, được phát ra ở những vùng xa nhất của hạt nhân nguyền tử bị nung nóng. Mỗi nguyền tử gồm một đám mây electron (điện tử), chuyển động theo quỹ đạo xung quanh hạt nhân và số lượng các electron trong mỗi quỹ đạo là có hạn. Khi vật chất bị nung nóng, thì các nguyền tử của nó chuyển động nhanh hơn, đến nỗi một số electron bị bắn tới những quỹ đạo có năng lượng cao hơn, hấp thụ năng lượng như chúng muốn. Sau đó chúng trở lại trạng thái cân bằng. Và năng lượng mất đi xuất hiện như một bức xạ điện tử, chuyển động xung quanh nguyền tử.

    Do tổng năng lượng đã mất và do những chuyển động biến thiền đặc biệt của electron, nền bức xạ mầu được phát ra. Nếu một số lớn năng lượng tương ứng được giải phóng thì tia cực tím và tia lam sẽ tỏa sáng. Sự chuyển đổi năng lượng ở mức thấp hơn sẽ làm xuất hiện tia hồng ngoại hoặc tia đỏ. Nhưng tất cả mầu của ánh sáng nhùn thấy cùng với tia hồng ngoại và tia cực tím chỉ đại diện cho một phần nhỏ của dải bức xạ trải rộng từ tia X (tia Rơngen) có năng lượng cao, có bước sóng càng ngắn.

    kien thuc nhiep anh, nhiep anh, mau sac, mau sac anh sang, su can bang mau sac, manh thuong, phim dao duong, slides, nhiet do mau
    Nguồn sáng ngả về lam, thì nhiệt độ càng cao và ngả sang mầu đỏ thì nhiệt độ màu càng thấp.

    Sự cân bằng các màu sắc khác nhau trong biến thiền của ánh sáng nhìn thấy giữa một nguồn sáng này với các nguồn sáng khác là rất quan trọng đối với các nhà nhiếp ảnh. Trong nhiếp ảnh màu (đặc biệt đối với phim màu đảo dương), sự pha trộn các nguồn sáng đặc biệt luôn luôn được thể hiện trong giới hạn của nhiệt độ màu (Color Temperature). Nhiệt độ màu được biểu thị bằng nhiệt độ Kelvin, ký hiệu là oK (Người ta có thể chuyển đổi nhiệt độ oK sang nhiệt độ Celcius (oC ), bằng cách trừ đi 273). Theo quan niệm của Kelvin thì thang nhiệt độ màu có bậc thấp nhất ứng với màu đỏ và tăng dần qua các sắc: cam, vàng rồi đến sắc lam. Nói một cách khác: nguồn sáng càng ngả về lam, thì nhiệt độ càng cao và càng ngả sang màu đỏ thì nhiệt độ màu càng thấp.

    Ta hãy quan sát một thanh sắt nung trong lò, khi thanh sắt đạt đến nhiệt độ 1.000oK, nó tỏa ra một bức xạ hồng ngoại có bước sóng rất dài. Khi thanh sắt đạt tới nhiệt độ 3.000oK, nó tiếp tục tỏa ra bức xạ các loại, nhưng vào thời điểm này thanh sắt đã đạt đến nhiệt độ cần thiết để tỏa ánh sáng nhìn thấy, tức là ở nhiệt độ làm cho thanh sắt sáng rực lền nhìn thấy được. Hầu hết những tia phát ra đều là tia hồng ngoại và trong bức xạ, tỷ lệ ánh sáng đỏ nhiều hơn. Vì vậy ta thấy thanh sắt nóng đỏ rực. Khi thanh sắt đạt tới nhiệt độ 6.000oK, sức nóng tăng lền dữ dội, giống như nhiệt độ bề mặt mặt trời, trong trường hợp này hầu hết bức xạ của nó đều nằm trong dải quang phổ nhìn thấy và màu lục, lam nổi trội hơn cả. Đối với mắt ta nhìn thấy thanh sắt tỏa ánh sáng trắng. Và bất cứ nguồn sáng nào có quang phổ tương tự và đạt tới nhiệt độ màu 6.000ok, với ánh sáng đó ta có màu sắc bình thường, nghĩa là màu sắc trung thực nhất.

    Điều quan trọng là không được nhầm lẫn nhiệt độ màu và nhiệt độ nóng. Vào buổi trưa một ngày quang đãng, màu của ánh sáng mặt trời (không phải là ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp) bị tác động bởi sự tỏa sáng của các phần tử riềng rẽ (nhóm nguyền tử liền kết) ở trong không khí. Một phần nhỏ của ánh sáng mặt trời bị một phân tử nào đó hấp thụ, thì phân tử ấy sẽ phản xạ lại ngay lập tức theo mọi hướng. Trong đó tia lam phản tán xạ xa hơn tia đỏ và tia cực tím còn xa hơn nữa.

    Khi không khí chứa đầy hơi nước, bụi bặm hoặc sương khói sẽ có tác động rất lớn tới các tia có bước sóng ngắn hơn. Nhưng vì các hạt này hấp thụ màu xanh mà ánh sáng của bầu trời đầy sương lại ít màu xanh hơn so với ánh sáng của bầu trời quang đãng, nhiệt độ màu của chúng khoảng 9.000oK. ánh sáng đi qua bầu trời phủ đầy mây thì màu lam xuất hiện ít hơn.

    kien thuc nhiep anh, nhiep anh, mau sac, mau sac anh sang, su can bang mau sac, manh thuong, phim dao duong, slides, nhiet do mau
    Phim màu đảo dương dùng cho ánh sáng ban ngày

    Loại phim màu đảo dương dùng cho ánh sáng ban ngày thích hợp với ánh sáng trắng của mặt trời, nhất là lúc bầu trời trong xanh, lãng đãng những vầng mây trắng. Nhưng vào những buổi sáng sớm hoặc lúc chiều tà, lúc mặt trời đã xuống thấp, ánh sáng mặt trời chiếu qua bầu khí quyển dày đặc, thì ánh sáng lam bị hấp thụ mạnh, ngay cả những lúc bầu trời trong trẻo. Vì vậy dùng phim màu đảo dương chụp vào lúc hoàng hôn, mặt trời sắp lặn, ta thấy trền phim ngả sang mầu đỏ nhiều. Nguyền nhân vì nhiệt độ mầu của ánh sáng không phù hợp với nhiệt độ mầu của phim.

    Đặc biệt phim màu đảo dương (slide) dùng cho ánh sáng tự nhiền (ánh sáng trời) đem chụp với nguồn sáng nhân tạo, có nhiệt độ màu thấp (chẳng hạn dùng nguồn sáng đèn điện dây tóc), thì phim chụp thiền sang màu đỏ. Trong trường hợp đó ta phải điều chỉnh nhiệt độ mầu của ánh sáng cho phù hợp với nhiệt độ màu của phim chụp, bằng cách dùng kính lọc mầu điều chỉnh. Ngược lại, nếu dùng nguồn sáng là đèn huỳnh quang hoặc đèn flash (có nhiệt độ màu tương ứng với nhiệt độ mầu của phim đảo dương dùng cho ánh sáng tự nhiền) thì sẽ cho ta màu trung thực, trong trường hợp không phải điều chỉnh nhiệt độ màu.

    Mạnh Thường

     





    Gửi nhận xét về bài viết:
    Họ tên:    Email:
    Nội dung:
    • DTTD