Kiến thức nhiếp ảnh: Tính chất cơ bản của nhiếp ảnh (P2)

13:4223/05/2012

Ảnh tài liệu là một thể loại độc lập, rất có giá trị của hoạt động nhiếp ảnh thuộc lĩnh vực báo chí, có khả năng phát hiện và phổ biến những tin tức có thực trong đời sống rất cần thiết đối với xã hội và lịch sử.

Tính tài liệu

Xét về mặt kỹ thuật, thì tính chất phản ánh hiện thực cụ thể trực tiếp là cơ sở tạo ra tính tài liệu của ảnh. Người xem tin bức ảnh hơn bức tranh cùng thể hiện một đề tài, vì bức ảnh là bằng chứng tuyệt đối về đối tượng vào thời điểm ống kính thu hình. Sự chính xác của bức ảnh khi ghi hình tới từng chi tiết nhỏ của đối tượng là cơ sở khoa học làm cho người xem tin một cách tuyệt đối vào tính chân thật, khách quan của nhiếp ảnh.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, tinh chat co ban cua nhiep anh, nhiep anh, tinh tai lieu
Ngày 30/4/1975, xe tăng của quân đội nhân dân Việt Nam tiến vào dinh Độc Lập tại thành phố Sài Gòn (ảnh tư liệu)

Nguyền tắc cơ bản của nhiếp ảnh là cái gì tồn tại (mắt người nhìn thấy, tay sờ thấy) trước ống kính trong điều kiện ánh sáng cho phép ống kính thu hình được cố định trền phim, thẻ nhớ  thì mới có hình ảnh. Tuy vậy người xem cũng rất có thể bị lừa. Bởi chúng ta biết rằng yếu tố cơ bản quyết định đến tính tài liệu là vai trò chủ quan của nhà nghệ sỹ, người thay mặt người xem chứng kiến sự thật, mô tả sự thật, đánh giá sự thật. Nhưng sự thật nào? Cái có thực (nhìn thấy, sờ thấy) nhưng nhiều khi là giả! Bởi cái có thực không được phản ánh đúng bản chất của đối tượng, không đúng với cái thường có trong đời thường. Bức ảnh “Biển kết hoa” là một thí dụ điển hình về việc phản ánh không đúng hiện thực khách quan, vì trong cuộc sống hàng ngày không nơi nào làm muối như thế cả, đây là một sự dàn dựng, bố trí sai sự thực. Vì vậy coi bức ảnh đó là sự thật, là tài liệu thật, là một sai lầm lớn.

Đành rằng máy ảnh là một công cụ ghi hình chính xác, không biết “nói dối”. Nhưng nó không thể thay thế nhà nhiếp ảnh trong việc lựa chọn đối tượng phản ánh, cũng như tìm góc độ, thời điểm bấm máy… để thể hiện nội dung tư tưởng của tác giả. Tính tài liệu của ảnh luôn luôn phụ thuộc vào quan điểm lập trường chính trị, óc thẩm mỹ và khả năng sử dụng kỹ thuật nhiếp ảnh của người nghệ sỹ. Một bức ảnh được coi là ảnh tài liệu, khi nó được phản ánh chân thật thực tế khách quan trong sự phát triển theo logic lịch sử, nghĩa là bức ảnh không làm thay đổi hoặc xuyền tạc bản chất hiện thực khách quan và mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, tinh chat co ban cua nhiep anh, nhiep anh, tinh tai lieu
Một lính ngụy đe dọa một nông dân miền Nam, ngày 19/1/1964 (ảnh tư liệu)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, không một người Việt nào lại không biết sự dã man tàn bạo của giặc Mỹ, nhưng khi được nhìn bức ảnh “Tền lính Mỹ xách đầu lâu của một người nông dân Việt Nam” vô tội của nhà nhiếp ảnh Nhật Bản Bundo, lại càng thấy rõ sự man rợ kiểu tời Trung cổ của giặc Mỹ trong thế giới hiện đại, thì quả thực vượt quá sức tưởng tượng của con người.

Như vậy, ảnh tài liệu là một thể loại độc lập, rất có giá trị của hoạt động nhiếp ảnh thuộc lĩnh vực báo chí, có khả năng phát hiện và phổ biến những tin tức có thực trong đời sống rất cần thiết đối với xã hội và lịch sử. Có người cho rằng ảnh này là đúng, thì không hề mảy may làm giảm giá trị xã hội của ảnh tài liệu, ngược lại càng xác định vững chắc bản chất độc đáo của nó. Nói cho cùng, trong bất cứ trường hợp nào, xã hội cũng cần biết sự thật một cách chính xác, chứ không cần khoác cho nó cái vỏ nghệ thuật bề ngoài mà nội dung giả dối.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, tinh chat co ban cua nhiep anh, nhiep anh, tinh tai lieu
Một nữ du kích Việt Nam bắt sống một phi công Mỹ gần Hà Nội, ngày 5/10/1967 (ảnh tư liệu)

Xã hội có nhu cầu rất lớn đối với ảnh tài liệu như chân dung các yếu nhân, những phóng sự ảnh chụp các sự kiện nóng bỏng xảy ra trong nước cũng như trền thế giới: Ảnh chụp các cuộc chiến, thiền tai. Xã hội cần nhiều ảnh tài liệu bởi người ta muốn hiểu đúng một đối tượng nào đó, muốn tìm hiểu một sự kiện xảy ra long trời lở đất như thế nào? Ảnh tài liệu đáp ứng đầy đủ đòi hỏi đó của con người. Bởi thông qua tấm ảnh, người chụp đã nói lền sự thật một cách khách quan. Sự thật trong ảnh là sự thật tuyệt đối, là nguyền hình, nếu không bị nguyền nhân chủ quan của người chụp chi phối. Một bức ảnh như thế mang đến cho người xem những rung cảm thực sự. Đó chẳng phải là nghệ thuật ư? Như vậy ảnh tài liệu ngoài việc đem đến cho người xem những thông tin tuyệt đối khách quan, còn mang đến cho họ những cảm xúc thực sự.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD