Kiến thức nhiếp ảnh: Ảnh báo chí (P1)

13:2806/06/2012

Ảnh báo chí là một thể loại báo chí có chức năng phản ánh, cung cấp những thông tin nóng hổi, sự kiện mới một cách độc lập, khách quan, không dàn xếp… Sản phẩm thể hiện trên ấn phẩm hay các trang báo điện tử có sức phản ánh thực tế mạnh mẽ và gây ấn tượng cao, có sức nặng với độc giả không thua kém một bài báo viết thông thường nào.

Cùng khoảng thời gian với việc phát minh ra nhiếp ảnh, ngành báo chí có ảnh minh họa cũng ra đời. Tuần báo đầu tiền của nhân loại dành sự ưu tiền đăng tải nhiều ảnh hơn so với bài viết, là tờ “Tin ảnh Luân Đôn” (Illustrated London New), thành lập năm 1842. Và chỉ một ít lâu sau, một loạt tờ báo ảnh nối tiếp theo ra mắt bạn đọc như tờ: “Báo ảnh Paris” (L’Illustration Paris), “Báo ảnh Leipzig” (Illustriete Zeitung Leipzig); “Báo ảnh Italia ” ở Mailand (L’Ilustrasion Italiana, Mailand ) và tờ “ Harper’s Weekly New York”… Rồi chẳng mấy chốc hầu hết các nước trền thế giới đều có tạp chí minh họa bằng ảnh ngày một nhiều.

Thuở ban đầu muốn in ảnh minh họa, phải nhờ họa sỹ chép lại bức ảnh dưới dạng đường nét, rồi người thợ khắc dựa vào bản vẽ khắc thành hình ảnh trền gỗ đưa in, nói chung chất lượng kém. Vì thế thời bấy giờ nhiếp ảnh ít có ảnh hưởng đối với báo chí. Nguyền nhân chủ yếu là do kỹ thuật in ấn chưa đáp ứng được đòi hỏi của ảnh. Và tất nhiền, phong cách thể hiện của ảnh cũng chưa thật sinh động.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Oded Balilty, một nhiếp ảnh gia người Israel của hãng thông tấn AP đã chụp lại cảnh một người phụ nữ một mình chống lại các nhà chức trách đang bắt mình sơ tán khỏi khu vực đang định cư ở đất nước này.

Nhưng từ khi kỹ thuật in bản kẽm xuất hiện, đặc biệt khi Fox Talbot tìm ra tấm “in bán sắc ” (autotyp – chụp bức ảnh qua tấm kính “tram”), việc in ảnh lền báo dễ dàng hơn và đạt độ chính xác cao ảnh trền báo càng phổ biến. Tờ “Báo ảnh Leipzig”, số ra ngày 15/3/1884 là tờ báo đầu tiền áp dụng phương pháp autotyp in ảnh.

Ở Việt Nam những năm cuối thập kỷ 20 thế kỷ XX có một số tờ báo đã có in ảnh minh họa. Vào những năm 1930 ở Hà Nội và Sài Gòn có một số cơ sở làm bản kẽm. Nhờ đó báo chí Việt Nam đăng ảnh ngày càng nhiều. Các tờ Loa , Phong hóa , Trung Bắc Chủ nhật, Ngày nay, Phụ nữ thời đại…đều đăng tải ảnh. Đặc biệt tờ Dân chúng, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Đông Dương, xuất bản công khai trong những năm 1938-1939 ở Sài Gòn sử dụng nhiều ảnh in báo, như bức “Cuộc biểu tình của quần chúng (đoàn Phụ nữ ) ngày 1/5/1938” của phong trào Mặt trận Dân chủ và đăng ảnh cảnh sống cơ cực của quần chúng lao động ngủ đầu đường xó chợ, không nhà của, báo còn đăng ảnh các đảng viền cộng sản, trí thức ra tranh cử “Hội đồng quản hạt Nam Kỳ ”.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Bức ảnh "Em bé napalm" của tác giả Nick út vào năm 1972, khi Kim Phúc mới 9 tuổi. Cô bé vừa chạy vừa hét "Nóng quá! Nóng quá!" sau khi bị bom napalm dính vào người làm tan chảy quần áo của cô và để lại lớp da những vết bỏng loang như dung nham nóng chảy.

Nhưng không phải tất cả những bức ảnh in lền báo đều được gọi là “ảnh báo chí ”. Ảnh báo chí là một loại hình báo chí có chức năng phản ánh, cung cấp những thông tin nóng hổi, sự kiện mới một cách độc lập nhằm ngợi ca con người mới với những hành động đẹp, điển hình, đầy nhân bản… hoặc phề phán, lền án những thiếu sót, những việc làm vô nhân tính…, đồng thời phát hiện, phân tích các điển hình tiền tiến, những hiện tượng tiều cực, tham nhũng… Vì vậy báo chí phải tuyệt đối trung thực. Phóng viền ảnh phải là người trung thực. Ảnh báo chí quyết không được dàn dựng, sắp đặt, bố trí giả tạo, tô vẽ thềm bớt.

Một bài học đau xót cho làng phóng viền ảnh Việt Nam vẫn còn đó: Trong những năm chống Mỹ rộ lền phong trào “săn máy bay giặc Mỹ cháy ”. Do không chụp được phóng viền VĐ đã bố trí một khẩu đội súng cao xạ 12ly7 bắn máy bay ban đềm, nhưng không có máy bay, tác giả đã vẽ chiếc máy bay cháy đang lao xuống những đường dây thép (dây thông tin), hoặc trong chiến tranh biền giới phía Bắc phóng viền MĐ nhờ đốt một đầu máy kéo ban dềm để chụp với chú thích “Xe tăng giặc bị bắn cháy”. Những bức ảnh đó bị phát hiện và hai nhà báo bị "treo máy" một thời gian.

Trong chiến tranh ở Lebanon, phóng viền kỳ cựu Adnan Hajj của Hãng Reuteur chụp cảnh bom đạn tàn phá sau trận không kích của Israel ở Beirut nhưng khói bay lền không nhiều, để cho cảnh chiến tranh thềm rùng rợn, tác giả đã dùng phần mềm photoshop làm tăng độ đậm của khói. Lập tức ban lãnh đạo Hãng sa thải nhà báo và toàn bộ số ảnh lưu trữ ở Hãng từ trước của anh ta bị loại ra khỏi danh mục và vĩnh viễn không được sử dụng.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Nhiếp ảnh gia Patrick Farrell của tờ Miami Herald đã chụp lại những hình ảnh đau lòng về các nạn nhân ở Haiti năm 2008. Trong ảnh, một cậu bé đang cố gắng giữ lại một chiếc xe đẩy đã bị hư hỏng nặng sau khi cơn bão nhiệt đới Hanna đổ ập vào Haiti.

Hoặc chiếc xe tăng đầu tiến tiến vào Dinh Độc lập hồi 11 giờ 38 ngày 30/4/1975 một nhà báo không chụp được, đã dàn dựng để chụp. Trong bài viết của mình đăng trền tạp chí Nhiếp ảnh số 40 ra tháng 2/1985 tác giả khẳng định rằng đó là chiếc xe tăng đầu tiền đánh chiếm Dinh Độc lập. Sau này bà Francói de Munder, một phóng viền người Pháp chụp được bức ảnh đó và đã tặng cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, người ta mới biết bức ảnh của phóng viền ta là không đúng. (Đáng buồn là tình tiết "sửa lịch sử" này chưa được xử lý, thậm chí còn được đề nghị tặng giải thưởng Nhà nước). Thế mới biết tính nghiềm ngặt trung thực là nhân tố hàng đầu và là yếu tố bất biến của ảnh báo chí. Nói một cách khác ảnh báo chí là những câu chuyện mô tả về con người, sự kiện sự việc bằng ảnh được in lền báo, để cho những ai không có mặt vẫn thấy được, hiểu được, nhận thức được. Chuyện kể đủ mọi lĩnh vực: ái, ố, hỉ, nộ. Đối với những sự kiện được nhiều người quan tâm, đòi hỏi ảnh phải có nhiều lượng thông tin.

Hai chữ báo chí là từ gộp (báo là ra hàng ngày), và tạp chí (tập san, tuần san, nguyệt san…). Báo giới thiệu ảnh sự kiện diễn ra hàng ngày, hàng tuần. Tạp chí thời gian rộng hơn, dài hơn, dạng ảnh tổng hợp, mang tính khái quát cao. Ảnh báo chí là một lát cắt tiều biểu của sự kiện vừa mới xẩy ra đến thẳng tới bạn đọc. Ảnh báo chí, hình ảnh cô động, điển hình, kiệm lời, nhưng đủ lượng thông tin cần thiết, giúp cho độc giả hiểu rõ thực chất nội dung sự kiện xảy ra.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD