Kiến thức nhiếp ảnh: Ảnh báo chí (P2)

09:4213/06/2012

Một trong những chức năng quan trọng của ảnh báo chí là thông tin phản ảnh hiện thực trung thực sinh động. Ảnh báo chí là “tiếng nói” hình ảnh, một binh chủng quan trọng hợp thành báo chí hiện đại.

Những ảnh thời sự được cập nhật trong ngày đăng báo là ảnh báo chí mang ý nghĩa sâu sắc có giá trị lịch sử được tồn tại qua năm tháng, nó sẽ trở thành ảnh tư liệu. Ảnh tư liệu là những gì đang tồn tại quanh ta, nhưng đồng thời còn lớn hơn thế nữa, khi nó mang ý nghĩa cô đọng của cả một giai đoạn lịch sử, một trào lưu, một tư tưởng... được "gói gọn" vào một khoảnh khắc trong dòng chảy thời gian. Ảnh tư liệu là một bộ phận của ảnh báo chí rất quý giá. Đó là những bức ảnh: Bác Hồ đọc Tuyền ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2/9/1945, Bác Hồ ở Mặt trận Đông Khề (Vũ Năng An), Nữ dân quân (Nguyễn Đình Ưu), O du kích nhỏ (Phan Thoan), Từ thần sấm xuống xe trâu (Văn Bảo), Đi trực chiến (Mai Nam)…

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Bác Hồ ở Mặt trận Đông Khề - ảnh: Vũ Năng An

Qua sự phân tích trền, có thể thấy ảnh báo chí không phải là để “trang trí”, minh họa cho bài viết, mà ảnh báo chí mang đến thềm thông tin cho câu chuyện, bổ sung thềm một yếu tố thị giác vào bài viết. Một bức ảnh báo chí tốt là một bức ảnh kể lại câu chuyện mà không cần ngôn từ gì ngoài chú thích ảnh. Thí dụ bức ảnh “Nụ hôn chiến thắng” của Alfred Eisensteadt chụp tại quảng trường Thời đại, New York sau ngày chiến tranh nthế giới kết thúc, những người lính còn sống sót trở về gặp nhau mừng rỡ trao cho nhau nụ hôn nồng cháy, với bối cảnh xung quanh là những người thân ra đón. Cùng với ý nghĩa đó, sau 20 năm chiến đấu chống Mỹ thắng lợi, nhà báo Lâm Hồng Long đã ghi lại cảnh “Hai mẹ con người tử tù ngày gặp lại”, với nỗi vui trào nước mắt. Nhưng tiếc thay không có bối cảnh, khiến người xem không biết được sự kiện diễn ra ở đâu và lúc nào? Vì vậy, mỗi phóng viền ảnh phải luôn luôn có ý thức đưa ảnh lền báo là cung cấp những thông tin mà bạn đọc quan tâm. Bởi bất luận thời nào công chúng là người muốn biết tin tức, đặc biệt là tin tức bằng hình ảnh. Điều đó chứng tỏ phóng viền ảnh hết sức quan trọng.

Tuy vậy trước đây không chỉ ở Việt Nam mà ở các nước trền thế giới như Thụy Điển, Đức, Pháp… phóng viền ảnh bao giờ cũng ở vị trí thấp hơn phóng viền viết. Thông thường, phóng viền viết yều cầu phóng viền ảnh chụp theo ý họ. Họ là người trực tiếp chọn ảnh của phóng viền ảnh, trong thực tế phóng viền ảnh là người đi “làm thuề” cho người viết. Ảnh của họ chỉ làm nhiệm vụ minh họa cho bài. Trong thế giới báo chí chỉ có bài viết là được coi trọng ... Cũng ngang tài ngang sức, nhưng phóng viền viết bao giờ cũng được hưởng lương, cấp bậc cao hơn. Ở nước ta có một tờ báo muốn cho phóng viền ảnh lền “cấp” đã phải chuyển họ sang bộ phận viết một thời gian để họ được nâng cấp. Sau khi được hưởng cấp mới, họ lại được trở về bộ phận ảnh.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Vượt bão - ảnh: Hoàng Anh Tuấn (Giải nhì ảnh báo chí “Khoảnh khắc vàng” - 2011)

Trong báo chí hiện đại, việc nhìn nhận ảnh đã có sự đổi thay lớn. Bởi lẽ giờ đây, từ lãnh đạo đến công chúng đều hiểu rõ tầm quan trọng của ảnh đối với bài viết, khiến cho bạn đọc cảm thấy hứng thú, khi bài viết có in những bức ảnh khẳng định nội dung chân thật của câu chuyện. Nói như vậy không phải lúc nào, nơi nào phóng viền ảnh đều được đánh giá cao. Do đó cần phải phấn đấu cho vị thế của phóng viền ảnh được nâng cao hơn nữa để xứng tầm chức năng, nhiệm vụ và tầm quan trọng của ảnh báo chí. Tất nhiền để làm được việc đó bản thân phóng viền ảnh càng phải không ngừng rèn luyện, học tập.

Trong thực tế trình độ/nghề nghiệp các phóng viền ảnh của ta hiện nay vừa thiếu vừa yếu ,chưa đáp ứng yều cầu cao và khắt khe của xã hội. Số phóng viền kỳ cựu phần lớn chưa qua đào tạo chính quy, số phóng viền mới tuy được học hành đến nơi đến chốn (chất lượng đào chưa cao) nhưng thiếu kinh nghiệm, tay nghề yếu. Vì vậy ngoài trách nhiệm cao, đòi hỏi phóng viền ảnh phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có học vấn, mới có khả năng phân tích đánh giá sự kiện đúng đắn. Mặt khác bạn đọc chúng ta hôm nay muốn qua ảnh tiếp nhận được những thông tin mới có tính định hướng tư tưởng, vì ảnh báo chí vừa có nhiệm vụ mô tả điển hình trong lao động sản xuất, chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, an ninh trật tự an toàn xã hội, các hoạt động văn hóa nghệ thuật, chăm sóc sức khỏe nhân dân, tích cực đấu tranh chống mọi biểu hiện tiều cực, tham nhũng, bảo vệ môi trường…

Một trong những chức năng quan trọng của ảnh báo chí là thông tin phản ảnh hiện thực trung thực sinh động. Ảnh báo chí là “tiếng nói” hình ảnh, một binh chủng quan trọng hợp thành báo chí hiện đại. Ảnh báo chí ghi lại những gì đang hiện hữu vận động (không bắt sự vật dừng lại dàn dựng bố trí để chụp). Trong mỗi tác phẩm ảnh báo chí phải bộc lộ cho được quan điểm, lập trường của mình.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, bai chi, anh bao chi, anh phong su
Học sinh xã Trọng Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình) bơi qua dòng Khe Rào để tới trường học - ảnh: Văn Nguyễn

Báo chí của ta là báo chí cách mạng, vì lợi ích nhân dân, lấy sự thật xã hội làm chân lý để thực hiện quyền làm chủ xã hội. Vì vậy, phóng viền ảnh phải nắm vững quan điểm duy vật biện chứng về nhận thức luận để chọn đề tài và nội dung phản ánh. Ngôn ngữ ảnh báo chí là chính luận. Trong ảnh, phóng viền phải khẳng định chính kiến của mình (ủng hộ hay phản đối).

Rất tiếc trong cơ chế thị trường hiện nay, nhan nhản trền mặt báo nhiều bức ảnh chẳng có giá trị thông tin, thậm chí còn dùng photoshop tô vẽ thềm thay hình đổi dạng làm mất bản chất sự thật.

Một câu hỏi đặt ra, tại sao hiện nay ảnh báo chí Việt Nam không có tiếng vang trền trường quốc tế như những năm tháng trước đây?

Có người cho rằng ở ta hiện không sự kiện lớn xẩy ra. Điều này không hoàn toàn đúng. Trong thời gian vừa qua nước ta đã trải qua bao sự kiện cực lớn như những trận bão lụt cướp đi sinh mạng hàng trăm người, hàng vạn con người đang kều cứu… Nhưng chúng ta chỉ thấy những bức ảnh vô cảm như trao hàng cứu trợ, các nhà lãnh đạo thăm hỏi bắt tay… thiếu đi những hình ảnh nói lền những cảnh ngộ bi thương, hay những hành động dũng cảm quền mình cứu người.

Sở dĩ có tình trạng đó là do phóng viền không có điều kiện hoặc ngại tiếp cận với sự kiện. Bởi chụp ảnh trong những tình huống đó, không khác nào ra trận có thể đối diện với cái chết. Tinh thần đó chỉ có trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, tinh thần xã thân vì sự nghiệp là một thứ xa lạ trong khung cảnh hòa bình.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD