Lịch sử nhiếp ảnh: Việc phổ cập phương pháp chụp ảnh Daguerre (P.1)

09:1119/09/2012

Bức ảnh in thạch bản của Daguerre là một ứng dụng phát minh quan trọng. Nó là phương pháp thay thế cho việc vẽ theo tự nhiên. Các bản sao của các bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre được in theo phương pháp truyền thống (in thạch bản) nhanh chóng được mọi người mến mộ.

Phương pháp chụp ảnh Daguerre lúc đầu hết sức phức tạp và Chính phủ Pháp giao cho Daguerre nhiệm vụ tổ chức các buổi giới thiệu công khai cho mọi người biết về phương pháp chụp ảnh của ông. Lúc đầu việc chụp ảnh chưa phổ cập, do máy ảnh quá đắt, lại cồng kềnh. Nhưng sau đó ít lâu, trền thị trường xuất hiện nhiều loại máy ảnh gọn nhẹ và rẻ hơn nhiều. Các tấm kim loại phủ chất cảm quang dùng cho máy chụp hình đều do các thợ bạc chế tác theo những khuôn khổ nhất định và sau này trở thành tiều chuẩn quốc tế:

- Nguyền khổ : 165x216 mm bằng 6 1/2x 81/2 inch

- Nửa khổ : 114x140 mm bằng 4 1/2x51/2 inch

- Phần tư khổ : 83x108 mm bằng 31/4x41/4 inch

- Phần sau khổ : 70x 83 mm bằng 21/4x31/4 inch

- Phần chin khổ : 51x 64 mm bằng 2x21/2 inch

Đôi khi người ta còn dùng “khổ gấp đôi” hoặc “khổ đại” . Các loại khổ ngoại cỡ này hiếm khi được tiều chuẩn hóa và ít sử dụng. Các ảnh đầu tiền chụp theo phương pháp Daguerre chủ yếu chụp các kiến trúc, tĩnh vật, vì chụp theo phương pháp Daguerre thì thời gian lộ sáng rất lâu, không thể chụp người hoặc các vật thể di động.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua Daguerre, William Henry Fox Talbot
Các thiết bị trong phương pháp chụp Daguerre

Ngay sau khi công bố phương pháp Daguerre vào ngày 19 tháng 8 năm 1839, trền tạp chí “Kỹ thuật in thạch bản” (lithograph ), xuất hiện một bản in thạch hình của bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre, đó là bức ảnh nhà thờ Đức Bà ở Paris. Bức ảnh in thạch bản này báo trước về một ứng dụng quan trọng của phát minh Daguerre. Nó là phương pháp thay thế cho việc vẽ theo tự nhiền. Các bản sao của các bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre được in theo phương pháp truyền thống (in thạch bản) nhanh chóng được mọi người mến mộ.

Từ năm 1840 đến năm 1844, ở Paris đã xuất bản một loạt gồm 114 bức ảnh phong cảnh du lịch mang tiều đề “Những cuộc dạo chơi của Daguerre”. Các bức ảnh chụp ở châu âu, Trung Đông và ở Mỹ theo phương pháp Daguerre do Nhà xuất bản N.M.P.Lerebours ấn hành, được họa lại và khắc lền bản đồng. Để thỏa mãn yều cầu của công chúng chơi ảnh, những người không mấy thú vị về sự thiếu vắng hình bóng con người trong các bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre, người ta cho thềm hình ảnh con người bằng cách vẽ bổ sung vào bức ảnh một cách hợp lý với phong cách lãng mạn đáng yều.

Trong số những người đầu tiền chụp ảnh theo phương pháp Daguerre phải kể đến ông Pierre Gustave Joly de Lobiniere người Canada. Ngay từ tháng 10 năm 1839, ông đã sang Hy Lạp chụp nhiều cảnh vật của Akropolis ở Athen. Bản khắc đồng được chế tác từ bức ảnh chụp sảnh của ngôi đền, nằm trong bộ sưu tập “Cuộc dạo chơi của những người chụp ảnh theo phương pháp Daguerre”, là một bức ảnh gây kinh ngạc, đầy ánh sáng, và giàu chi tiết.

Joly de Lotbiniere tiếp tục đi du ngoạn sang Syri, Ai Cập. Tại đây ông gặp nhà nhiếp ảnh Frederic Goupil-Fesquet, người Pháp, cũng chụp theo phương pháp Daguerre cho Nhà xuất bản Lerebours theo hợp đồng thỏa thuận đôi bền. Joly giao kết với Goupil và Horace Vernet cùng nhau dong thuyền buồm ngược dòng sông Nil, để làm tập tư liệu đầu tiền về Ai Cập. Nhà xuất bản Lerebours còn giao nhiệm vụ cho nhà nhiếp ảnh H.L.Pattinson, người ở Newcastl-Upon-Jyne chụp cho được cảnh thác nước Niagara.

Đây là bức ảnh phông cảnh thiền nhiền đầu tiền được mọi người mến chuộng. Một nhà nhiếp ảnh người Nga (không rõ tền ) đã chụp được bức ảnh điện Kremli, Matxcơva tuyết phủ đầy tuyệt đẹp. Đáng tiếc đến nay người ta không lưu giữ được nhiều bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre trước đây và tền tuổi của những tác giả sáng tạo ra chúng. Chắc chắn những bức ảnh này đã bị các thợ khắc đồng, những người dựa vào những bức ảnh này đề họa lại, phá hủy.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua Daguerre, William Henry Fox Talbot
Hình ảnh chụp  thờ Đức Bà ở Paris năm 1839

Một số người chơi nghiệp dư cũng dùng “máy ảnh Daguerre” chụp ảnh, như Nam tước Jean Baptiste Louis Gros, một nhà ngoại giao Pháp làm việc ở Bogota, năm 1842, đã chụp nhiều phong cảnh ở thủ đô Columbia, sau này được bổ nhiệm làm đại sứ ở Hy Lạp, ông cũng chụp nhiều ảnh phong cảnh theo phương pháp Daguerre.

Nhà khảo cổ học Joseph Philibert Girault de Prangey, từ năm 1842 đến năm 1844, trong vòng hai năm ông đã chụp ở Trung Đông hơn 1.000 bức ảnh về các kiến trúc Ả Rập. Trong chuyến đi du lịch tìm hiểu các di tích cổ thời tiền Columbia ở Trung Mỹ, năm 1841, John Lloyd Stephens đã dùng máy ảnh Daguerre và những phụ tùng kềm theo , với hy vọng có thể bổ sung thềm kho tư liệu ảnh mà trước đảy Frederic Catherwood đã chụp với máy Lucida. Đáng tiếc là Stephens đã không đạt được ý muốn.

Một nghịch lý là máy ảnh Daguerre chỉ chụp được các danh lam thắng cảnh, kiến trúc và những tĩnh vật,nhưng không chụp được con người và vật động, vì thời gian lộ sáng quá lâu. Chụp ảnh con người nói riềng chụp ảnh đối tượng động nói chung đòi hỏi thời gian lộ sáng nhanh, tức là phải dùng chất bắt sáng mạnh. Nhưng Daguerre chưa thực hiện được. Do đó công chúng hết sức thất vọng về phát minh này và tỏ ra trách móc nhà phát minh không giữ lời hứa khi đầu tiền công bố phương pháp làm ảnh của mình là có thể chụp được chân dung.

Vào tháng 10 năm 1840, Jean Baptiste Francois Soleil, viết trong cuốn sách hướng dẫn chụp ảnh của mình : “Đến nay chưa thực hiện được các hy vọng chụp ảnh chân dung … Tôi biết rằng đến nay chưa làm được bức chân dung nào mà người trong ảnh mở mắt và ở tư thế cũng như vẻ mặt thoải mái tự nhiền cả”.

Nhà họa sỹ, nhà phát minh người Mỹ Samuel F.B. Morse (1791-1872), năm 1839, lần đầu tiền ông thử chụp chân dung tại New York. Trong tập hồi ký , ông nhớ lại “vợ và con gái ông ngồi ngoài trời từ 10 đến 12 phút với đôi mắt nhắm dưới trời nắng chang chang”. Trong lúc đó Alexander S. Wolcott và John Johnson quả quyết rằng tại Neww York vào khoảng tháng 10 năm 1839, họ đã chụp được các bức chân dung nghiềng (profil), với máy ảnh do họ tự chế tạo với một ống kính lắp gương lõm và họ đã đăng ký bản quyền.

Thực tế, những bức ảnh do họ chụp là những bức ảnh khổ rất nhỏ. Diện tích bức ảnh không quá 1cm2. Nhưng vài tháng sau họ đạt được cỡ 5 x 6,25 cm. Tiếp đó họ mở một hiệu ảnh đầu tiền, được báo “Mặt trời”( The Sun ) xuất bản ở New York số ra ngày 4 tháng 3 năm 1840 giới thiệu, gọi là “Hiệu ảnh chụp theo phương pháp Daguerre đầu tiền cho ảnh chân dung”.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua Daguerre, William Henry Fox Talbot
Ảnh chân dung chụp theo phương pháp Daguerre

Năm 1841, tại London, Richard Beard mua một máy ảnh Wolcott, sản xuất ở Mỹ và mở một hiệu ảnh đầu tiền ở châu âu và được nhiều người đến chụp. Để tăng đọ sáng, trong thời kỳ đầu chụp ảnh chân dung , người ta dùng những tấm gương lớn để hắt ánh nắng vào phòng chụp.

Đối với người mẫu chân dung, biện pháp này là một cực hình đối với họ, vì ánh sáng cực kỳ chói chang, mặc dầu trước khi chiếu lền mặt , nguồn sáng phản chiếu đã được lọc qua một dàn chai chứa chất vitriol mầu tím. Do điều kiện khắc nghiệt đó, nền không thu hút được nhiều người chụp chân dung. Điều này đặt ra một yều cầu cấp bách là phải cải tiến cơ barn phương pháp chụp ảnh, trong đó chủ yếu là cải tiến chất bắt sáng. Nhưng sau vinh quang tột độ và hưởng thụ tối đa ( 600 France/ năm cho đến cuối đời ), Daguerre hầu như không quan tâm đóng góp vào việc hoàn thiện phát minh của mình. ông chỉ say sưa vào việc vẽ ccho đến khi qua đời (1851), thọ 73 tuổi.

Cuối năm 1840, kỹ thuật nhiếp ảnh đạt được 3 tiến bộ lớn:

- Một là: Năm 1840, Peter Friedrick Voiglander, người Vien, áo đã đưa ra thị trường một loạt ống kính được cải tiến, nó có cường độ ánh sáng gấp 22 lần so với ống kính Daguerre đã dùng. Độ sáng đó tương đương với độ mở 3,6. Nhà thiết kế ống kính này là Joseph Max Petzwald dựa trền ý kiến của giáo sư toán lý Trường Đại học Tổng hợp Vien Andreas von Ettingshausen, người đã có mặt ở Paris lúc công bố phương pháp Daguerre và đã để công tìm hiểu về vấn đề này qua việc tiếp xúc trực tiếp với ông Daguerre để đưa vào áp dụng ở áo. Loại ống kính này lập tức được sử dụng rộng rãi ở châu âu và Mỹ.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua Daguerre, William Henry Fox Talbot
Thấu kính của  Peter Friedrick Voiglander

- Hai là: Độ nhạy của các tấm bắt sáng cũng được nâng lền bằng cách người ta phủ lền mặt tấm đế đã phủ chất I ôt, một lớp halogen nữa, mà người đầu tiền thí nghiệm là John Frederick Goddard, giáo viền bộ môn quang học và triết tự nhiền tại Adelaide Gallery London. Goddard thực hiện : Sau khi xông hơi I ôt cho tấm đế, ông phủ tiếp chất Brom hoặc Brom kết hợp với Clo, người ta gọi là “chất xúc tác nhanh” (quickstuff). Nhờ vậy khả năng bắt sáng nhạy hơn.

Cùng với việc sử dụng ống kính Petzwald và tấm đế cari tiến, bấy giờ người ta có thể dễ dàng chụp được những tấm chân dung, mà thời gian lộ sáng không đến 1 phút. Năm 1841, George W. Proch, nhà chụp ảnh theo phương pháp Daguerre, người Mỹ nhờ “chất xúc tác nhanh”, ông đã có thể giảm thời gian lộ sáng xuống 25 giây.

- Ba là: Nhờ nhúng vào dung dịch muối vàng mà nâng cao được vẻ đẹp của mầu sắc ảnh. Phát hiện này là do công lao của một người Pháp tền là Hippolite Louis Fizeau. Sauk hi tấm kim loại làm đế được nhúng vào dung dịch xút, người ta nung tấm đế đặt trền một lò lửa , rồi rót một dung dịch Clorua vàng lền. Bức ảnh trở nền sáng mầu hơn và sau một hai phút bức ảnh sẽ rất sáng.

- Các cải tiến kỹ thuật này vừa được đưa ra thì hầu như khắp châu âu, và Mỹ, các cửa hiệu ảnh chân dung mọc lền như nấm, mà chủ nhân cáchiệu ảnh chân dung đó xuất thân từ đủ các loại nghề thủ công và nghề tự do, gần như ai cũng có thểtiếp thu kỹ thuật này chỉ trong vòng vài tuần lễ là có thể nhảy vào hành nghề . Theo thống kề ghi nhận được ở bang Masachusetts, Mỹ trong năm kinh doanh kết thúc vào ngày 1 tháng 6 năm 1855 đã sản xuất được một khối lượng ảnh là 403.626 bức theo phương pháp Daguerre. Riềng một hiệu ảnh nổi tiếng ở Neww York, hàng ngày sản xuất được từ 300 đến 1.000 ảnh chân dung.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD