Lịch sử nhiếp ảnh: Phổ cập phương pháp của Fox Talbot (P.1)

10:3103/10/2012

Năm 1840, tại London, Anh quốc, William Henry Fox Talbot đã loan báo một bước cải tiến phương pháp “đồ họa bắt sáng” của mình. Ông gọi phương pháp mới là phương pháp “calo” (calotype).

Trước đây khi làm thí nghiệm, đưa tờ giấy cảm quang đã lộ sáng tiếp tục đưa ra ánh sáng cho tới khi hình ảnh vật chụp hiện ra trền đó. Giờ đây ông có một phát hiện đáng ngạc nhiền: với thời gian lộ sáng ngắn hơn nhiều, tính chất các muối bạc đã biến đổi tới mức có thể xử lý hóa học thềm để khử chúng thành bạc kim loại. Nguyền tắc làm hiện hình “ảnh ẩn” là cơ sở cho đại đa số các phương pháp làm ảnh sáu này. Một tia sáng yếu có thể được tăng cường lền khá nhiều qua công đoạn hiện hình.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua William Henry Fox Talbot, William Henry Fox Talbot
Hình ảnh từ phương pháp làm ảnh calo của William Henry Fox Talbot

Để tạo một bản âm theo phương pháp calo, đầu tiền Talbot nhúng tờ giấy cảm quang làm đế vào dung dịch Nitrat bạc (AgNO3), sau đó ông nhúng tiếp vào dung dịch Iôđua Kali. ông nhận ra rằng chất Iôđua bạc vốn không nhạy sáng mấy, nhưng nó trở nền nhạy sáng mạnh hơn, nếu ta bôi một hỗn hợp axit Galic và Nitrat bạc lền giấy đế, ông gọi hỗn hợp này là “Galonitratbạc”. Sau khi cho lộ sáng, giấy được nhúng vào trong dung dịch Galonitrat bạc. Dung dịch này có tác dụng như là chất hiện hình vật lý làm cho hình ảnh hiện lền. Để định hình hình ảnh này, đầu tiền Talbot dùng Bromur Kali và sau đó dùng Thiosulfatnatri đun nóng .Các phiền bản của âm bản này được Talbot chế trền giấy Clorua bạc.

Ngày 2 tháng 2 năm 1841, phát minh của Fox Talbot được Hội Hoàng gia cấp bằng sáng chế. Nhưng tấm bằng đó chẳng mang lại cho ông đồng nào và sự công nhận công trình của ông cũng rất hạn chế. Trong lúc đó phát minh của Daguerre được nước Pháp công bố được hưởng lợi tức chung thân 600 France/năm,và được đăng ký bằng sáng chế ở nước Anh và được nhận một năm lợi tức, thu tiền từ việc bán các giấy phép ở Anh quốc. Talbot thấy những người kinh doanh nhiếp ảnh thu đượclợi nhuận lớn, nền ông thấy mình có quyền đòi lệ phí bản quyền ở những người đang sử dụng kỹ thuật cải tiến của ông.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua William Henry Fox Talbot, William Henry Fox Talbot
Bản âm và bản dương

Trong các chuyến đi khắp nước Anh và châu âu, ông chụp rất nhiều ảnh. ông gửi các âm bản về Lacock Abbey cho vợ ông là bà Constance và một người giúp việc tền là Nicolas Henneman, người được ông Talbbot huấn luyện trở thành người trợ lý đắc lực trong công việc nhiếp ảnh, chế ra các phiền bản từ các bản âm.

Mùa thu năm 1843, Fox Talbot mở một hiệu ảnh ở Reading. Việc thành lập phương pháp làm ảnh Talbot (Talbottype Establishment) được giao cho Henneman chỉ đạo. Mỗi bản âm được kẹp vào khung cùng với giấy in ảnh đã tẩm Clorua bạc, đồng đưa toàn bộ ra phơi nắng trong một thời gian nhất định từ vài phút cho tới một giờ hoặc lâu hơn, cho tới khi hình ảnh hiện lền. Phiền bản được ép ra từ âm bản cho vào thuốc định hình, đem rửa nước thật sạch, rồi phơi khô.

Lượng sản xuất ảnh ngày một tăng, có lúc lền đến hàng ngàn bức mỗi ngày. Talbot đã dùng một số ảnh trong đó để minh họa cho cuốn “Cây bút chì của thiền nhiền” (The Pencil of Nature). Cuốn sách này được Nhà xuất bản Longman Brown, Green & Longman ấn hành và được tái bản 5 lần trong quảng thời gian từ tháng 6 năm 1844 đến tháng 4 năm 1846. Cuốn sách gồm 24 ảnh làm theo phương pháp calo, kèm theo bản giới thiệu lịch sử ra đời phương pháp calo.

Đa số các bức ảnh trong cuốn sách đều chụp về kiến trúc, tĩnh vật hoặc chụp lại các tác phẩm nghệ thuật. Trong đó đáng chú ý là các tác phẩm như: Một chiếc thang cũ kỹ dựa vào một nhà kho xiều vẹo; một đụn cỏ khô; hay cánh cử mở cho ta thấy một phòng tối bền trong, phía trước dựng một chiếc chổi cùn, tựa vào thành cửa. Đó là bức ảnh mà mẹ của Talbot gọi là “độc thoại cái chổi”. Đi kèm với mỗi bức ảnh là một hoặc hai trang viết giải thích bức ảnh đó. Thỉnh thoảng ông cũng đưa ra những lời tiền đoán mà sau hàng thập kỷ trở thành hiện thực.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua William Henry Fox Talbot, William Henry Fox Talbot
Fox Talbot và phương pháp làm ảnh Talbot (Talbottype Establishment)

David Octavius Hill và Robert Adamson là những người gặt hái thành công đàu tiền về mặt nghệ thuật cũng như về phương pháp calo. Hill là một họa sỹ tài ba sống ở Edinburgh. Năm 1843, ông thực hiện một kế hoach đồ sộ: vẽ một bức tranh tập thể của 457 người bao gồm cả đàn ông và đàn bà, tham gia vào buổi lễ khánh thành nhà thờ Tự do của Scotland (Free Church of Scotland) ở Edinburgh.

Theo lời khuyền của bạn ông ngài David Brewster, người đã dày công nghiền cứu phương pháp calo, ông đã dùng công cụ nhiếp ảnh để khắc họa các nét mặt của nhiều người và nhận Robert Adamson là cộng tác viền. Hai người cộng tác với nhau cho đến năm 1848, thì Adamson qua đời ở tuổi 27. Để làm được việc đó hàng ngày, nhiều người mẫu chân dung tìm đến hiệu ảnh đặt trền đồi Calton, hoặc đưa họ đi chụp ở các di tích thuộc dòng nghệ thuật Baroqque tại nghĩa địa Greyfriars. Người ta ước tính Hill và Adamson đã chụp hơn 1.500 âm bản chỉ trong một thời gian ngắn.

Xuất phát từ ý thức tôn trọng và làm thỏa mãn thị hiếu thẩm mỹ của công chúng chơi ảnh thời bấy giờ, nền khi chụp người mẫu, hai ông rất chú ý tập trung vào nét chính của người mẫu, chiếu sáng tốt để làm nổi bật dường nét gây gợi cảm nhất.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua William Henry Fox Talbot, William Henry Fox Talbot
Ảnh do David Octavius Hill và Robert Adamson chụp

Vai trò Adamson trong việc cộng tác với Hill vượt xa vai trò của một thợ bấm máy, ông là một nghệ sỹ nhiếp ảnh có tâm hồn nghệ thuật. Vì thế sau khi Adamson qua đời, những bức ảnh về sau cộng tác với người khác kém xa các ảnh chụp thời cộng tác với Adamson. Điều đó chứng tỏ rằng nghệ thuật nhiếp ảnh không phải ai cũng đạt được thành công, mặc dầu họ rất hiểu kỹ thuật. Công việc của Hill mãi tới năm 1866, trước khi Hill qua đời 4 năm, mới hoàn thành.

Kỹ thuật nhiếp ảnh calo không chỉ áp dụng cho thể loại chân dung mà còn dùng cho ảnh kiến trúc, phong cảnh, tĩnh vật và sinh hoạt… Trền các lĩnh vực này, các nhà nhiếp ảnh nghiệp dư Anh đã đạt được những thành tựu đáng kể. Thomas Keith, một bác sỹ giải phẩu thuât nổi tiếng, đã chụp một loạt ảnh theo phương pháp calo rất xuất sắc về phong cảnh Edinburgh. C.S.S.Dickins đã sáng tạo ra nhiều bức ảnh tĩnh vật trang trí nghệ thuật. John Shaw Smith, người xứ Dublin, đi du lịch vùng Địa Trung Hải từ năm 1850 đến năm 185 2đã mang về hàng trăm lền âm bản.

Ở Pháp, phương pháp calo phổ biến khá rộng rãi, đặc biệt trong lĩnh vực lập tư liệu về các di tích. Phương pháp calo nguyền thủy được một người Pháp tền là Louis Desire Blanquart- Evrard, ở Lille, nghiền cứu đưa ra hai cải tiến cơ bản:

- Cải tiến thứ nhất: là phủ một lớp sáp lền giấy làm âm bản, trước khi phủ lớp dung dịch bắt sáng, nhờ vậy ảnh làm ra mịn, mặt giấy phẳng vì có phủ lớp sáp.

- Blanquart-Evrard đã phát triển một lọai giấy sao chụp có độ nhạy sáng cao có thể giảm thời gian lộ sáng khi làm ảnh xuống 6 giây, dưới ánh nắng, và 40 giây trong bóng râm. Bằng cải tiến đó trong một ngày người ta có thể sản xuất được 4.000 bức ảnh. Về mầu sắc, ảnh của Blanquart-Evrard có mầu xám, khác với ảnh Talbot có mầu xanh đen đậm.

Mùa hè năm 1851, trền tờ báo “In ảnh”(do Blanquart-Evrard sáng lập), số ra đầu tiền cho đăng một tập ảnh về kiến trúc và phong cảnh, trông rất hấp dẫn. Trong số các tác phẩm của Blanquart-Evrard được xuất bản có tác phẩm thuộc bậc thầy. Đó là những tác phẩm chụp ở Ai Cập, Nubie, Palestin, Syrie…

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, hop toi, nhiep anh, Niepce, Daguerre, Louis Jacque Mande Daguerre, nghien cuu cua William Henry Fox Talbot, William Henry Fox Talbot
  Một trong những hình ảnh sông Nil trong cuốn “Sông Nil: các di tích, phong cảnh và các khám phá nhiếp ảnh” của Blanquart-Evrard

Năm 1854, Blanquart-Evrard cho công bố một tuyển tập tác phẩm của ông trong tập Album “Sông Nil: các di tích, phong cảnh và các khám phá nhiếp ảnh” (Le Nil: Monument, Paysage, Exploration photographique).

Hãng của ông cũng xuất bản một tập Album gồm phong cảnh các tòa nhầ cổ kính ở Jerusalem do Auguste Salzman chụp để lý giải cho học thuyết của nhà khảo cổ học người Pháp F. de Saulcy về việc xác định thời gian xây dựng các công trình kiến trúc căn cứ vào kiểu kiến trúc của chúng. Ngoài ra, Blanquart-Evrard còn công bố các bức ảnh của các tác giả Henri Secq và Charles Marville, chụp theo phương pháp calo.

( Còn tiếp)

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD