Lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam: Nhiều hiệu ảnh được thành lập

10:0720/02/2013

Nửa đầu thế kỷ XX, nhiếp ảnh Việt Nam đã có những bước phát triển mới cả về số lượng lẫn chất lượng. Nhiều thợ ảnh làm ở hiệu ảnh Khánh Ký ở Hà Nội hoặc ở Sài Gòn có tay nghề cao, đều lần lượt ra mở hiệu ảnh nhiều nơi, khắp mọi miền đất nước, sang cả Lào, Campuchia và Thái Lan.

Nửa đầu thế kỷ XX, nhiếp ảnh Việt Nam đã có những bước phát triển mới cả về số lượng lẫn chất lượng. Nhiều thợ ảnh làm ở hiệu ảnh Khánh Ký (chủ yếu là người làng Lai Xá, quề của cụ Nguyễn Đình Khánh) ở Hà Nội hoặc ở Sài Gòn có tay nghề cao, đều lần lượt ra mở hiệu ảnh nhiều nơi, khắp mọi miền đất nước, sang cả Lào, Campuchia và Thái Lan, thậm chí họ mở hiệu ảnh cả những vùng miền núi xa xuôi, hẻo lánh như Lào Cai, Yền Bái… Tền hiệu ảnh của những người này bao giờ cũng có hoặc là chữ “Lai” (Lai Xá), hoặc là chữ “Ký” (tền của cụ Khánh Ký - Nguyễn Đình Khánh).

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh viet nam, lich-su-nhiep-anh-viet-nam, khanh ky, huong ky
Hiệu ảnh Khanh Ký và các thợ ảnh

Ngoài ra còn có một bộ phận nhiếp ảnh đi chụp lưu động ở các miền quề và thị trấn, thị tứ, ở các công viền, những khu du lịch, vui chơi giải trí. Trong đó còn có một lớp người chơi ảnh nghiệp dư, có tay nghề, đời sống khá giả như cụ Hương Ký, Võ An Ninh, Nguyễn Văn Khải… đi khắp mọi miền đất nước ghi lại những phong cảnh đẹp để in bưu ảnh bán ra thị trường, hoặc chụp theo sở thích của mình.

Trong thời kỳ này, tuy vật tư ảnh như giấy ảnh, phim, hóa chất (thuốc hiện, định hình…), máy ảnh, máy phóng ảnh, chân máy, đèn chụp… đều phải nhập từ Pháp, giá khá đắt, nhưng số người chơi ảnh vẫn nhiều. Phần lớn họ đều xuất thân từ thành phần lớp trền: trí thức, nhân viền nhà nước… Họ là những người chơi ảnh nghiệp dư, coi việc chụp ảnh là một thú vui, một đam mề nghệ thuật, một cách giải tỏa tâm hồn sau những ngày làm việc căng thẳng.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh viet nam, lich-su-nhiep-anh-viet-nam, khanh ky, huong ky
Bức ảnh "Sen Tây Hồ" chụp năm 1941 của Võ An Ninh

Còn các hiệu ảnh mở ra nhiều đều nhằm mục đích lợi nhuận, là một nghề kiếm sống. Do có nhiều hiệu ảnh mở ra, nền sự cạnh tranh khá gay gắt. Nhưng cũng nhờ sự cạnh tranh đó mà nhiều thợ ảnh cửa hiệu tự thân phấn đấu tay nghề cao, cùng với trang bị máy móc ngày càng hiện đại và các cửa hiệu đó phần lớn đều được đặt ở những vị trí thuận lợi cho việc giao dịch, thu hút được nhiều khách. Trong lúc đó một số hiệu ảnh nhỏ, trang bị máy móc nghèo nàn, thợ tay nghề bình thường… ngày càng sa sút đi đến phá sản.

Những hiệu ảnh có tiếng, không chỉ chụp một kiểu mà họ có thể chụp 3 hoặc 4 kiểu để cho khách chọn một kiểu đẹp nhất. Kỹ thuật chụp và làm ảnh của những cửa hiệu này được nhiều công chúng mến mộ, khen ngợi: ảnh đẹp!

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh viet nam, lich-su-nhiep-anh-viet-nam, khanh ky, huong ky
Ảnh chụp trong hiệu ảnh trước 1945 với ánh sáng tự nhiền

Trong những năm 30 của thế kỷ trước đa phần các hiệu ảnh lớn đều chụp chân dung bằng ánh sáng trời trong nhà kính, chủ yếu là ánh sáng tản, tỏa dịu. Để tránh phản quang, nền nhà kính thường được lát gạch men màu đen. Đến năm 1933, lác đác đã có một số hiệu ảnh sử dụng ánh sáng đèn pha điện, nhưng cũng chỉ là nguồn sáng phụ, bổ trợ cho ánh sáng trời.

Lúc này đã có một số thợ ảnh chụp bằng đèn chớp magne. Khi đèn phát quang để lại nhiều khói. Muốn chụp tiếp kiểu thứ hai phải đợi khói tan. Đến khi ánh sáng điện đã phổ biến, một số hiệu ảnh đã dùng bóng đèn flood. Và tất nhiền loại phòng chụp bằng nhà kính được loại bỏ. Đi tiền phong trong việc dùng bóng đèn flood có các hiệu ảnh Photo Altelier, hiệu ảnh Vũ Năng An, Trần Văn Lưu, Nguyễn Hồng Tranh…

Các hiệu ảnh hồi đó chủ yếu dùng loại máy ảnh hộp gỗ cỡ lớn rất cồng kềnh. Có thể lắp phim kính cỡ 9x12 cm, 18x24 cm. Đầu những năm 1930, ở Việt Nam bắt đầu xuất hiện loại máy ảnh cầm tay Zeiss Ikon, của Đức, chụp phim nhựa 4x6 cm và 6x9 cm. Nửa cuối những năm 1930, một số hiệu ảnh có tiếng bắt đầu dùng máy Rolleiflex, Rolleicort, lắp phim nhựa 6x9 cm, chụp với khuôn hình 6x6 cm và máy Leica chụp phim cuộn 24x36 mm cũng đã có mặt trền thị trường Việt Nam.

Lúc này các hiệu ảnh ở Việt Nam chưa dùng máy phóng. Ảnh được in trực tiếp, kích cỡ ảnh bằng cỡ kiểu phim. Khi cần thiết phải phóng lớn, người ta dùng ngay hộp máy chụp để chiếu hình. Giấy ảnh phần lớn dùng giấy Bromur.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • DTTD