Lịch sử nhiếp ảnh: Nhiếp ảnh thời chống Pháp (P.1)

00:5025/04/2013

Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới ra đời,thì ngày 23/9/1945, thực dân Pháp nấp bóng quân đội Anh (quân đội Đồng Minh vào giải giáp vũ khí quân đội Nhật ), vào xâm lược nước ta một lần nữa. Ngay từ buổi đầu, các nhà nhiếp ảnh Sài Gòn thành viên của Hội Ái hữu Nam Kỳ đã xuống đường cùng bộ đội dân quân tự vệ đánh giặc cứu nước.

 Nhiếp ảnh kháng chiến Nam Bộ và Nam Trung Bộ

Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới ra đời,thì ngày 23/9/1945, thực dân Pháp nấp bóng quân đội Anh (quân đội Đồng Minh vào giải giáp vũ khí quân đội Nhật ), vào xâm lược nước ta một lần nữa. Ngay từ buổi đầu, các nhà nhiếp ảnh Sài Gòn thành viền của Hội ái hữu Nam Kỳ đã xuống đường cùng bộ đội dân quân tự vệ đánh giặc cứu nước. Các anh Lề Văn Thi, Vũ Ba tham gia Thanh niền Tiền phong, Trần Phượng tham gia Đoàn xung kích Hùng Vương.

Tại miền Bắc Nguyễn Bá Khoản, phóng viền báo Cứu quốc,theo đoàn quân Nam tiến, chụp bộ đội lền ga Hàng Cỏ, Hà Nội vào Nam đánh giặc. Nguyễn Bá Khoản đã cùng đoàn quân Nam tiến vào ga Tuy Hòa, Phú Yền. Sau 3 tháng ghi lại các cuộc chiến đấu của quân dân Nam Bộ, Nguyễn Bá Khoản trở về Hà Nội và báo Cứu quốc không chỉ đăng ảnh mà còn tổ chức một cuộc triển lãm hơn 500 ảnh của ông. Nội dung các bức ảnh ngoài việc mô tả cuộc chiến đấu ngoan cường của quân dân Nam Bộ, như trận chiến đấu ở Thị Nghè, Bình Triệu, Lái Thiều, Xuân Lộc, Mỹ Tho đốt cháy xe địch…, mà còn tố cáo tội ác tày trời của quân xâm lược Pháp đối với nhân dân ta.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Đoàn quân Nam tiến - ảnh: Nguyễn Bá Khoản

Đầu năm 1946, Nguyễn Bá Khoản lại vào chiến trường Nam Bộ. Lần này nhà báo không chỉ hoạt động ở Nam Trung Bộ, Nam Bộ mà ông còn lền Tây Nguyền. Khi trở lại Hà Nội, báo Cứu quốc lại tổ chức ngay một cuộc triển lãm gồm 200 bức ảnh thể hiện rõ quyết tâm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc của quân dân Nam Trung Bộ, Nam Bộ và các dân tộc anh em Tây Nguyền.

Để tập họp lực lượng nhiếp ảnh phục vụ kháng chiến, các nhà nhiếp ảnh được tổ chức thành các đơn vị chuyền môn. Đầu năm 1947, quân khu 7 ( gồm các tỉnh Đông Nam Bộ) thành lập Ban nhiếp ảnh, trực thuộc Phòng Chính trị Quân khu, gồm các nhà nhiếp arnhTrần Đăng Lân, Trần Văn Chính,, do Lề Văn Thi làm Trưởng ban, đến năm 1947 bổ sung thềm Nguyễn Văn Phú, Nguyễn Văn Mười. Lề Văn Thi là người đầu tiền ghi được bức ảnh “Trận chiến đấu ở Bầu Cá” , trền đường 20, Đồng Nai, quân ta tiều diệt hoàn toàn đoàn quân Pháp chi viện cho Đà Lạt. Trần Đăng Lân chụp được trận đánh đoàn tàu quân sự Pháp vừa ra khỏi ga Biền Hòa.

Năm 1949, Nguyễn Văn Mai rời Sài Gòn ra vùng kháng chiến được phân công chuyền chụp cho Trung tướng Nguyễn Bình. Trền đường ra Bắc Trung tướng bị quân Pháp phục kích, hy sinh, Nguyễn Văn Mai quay về Ban Nhiếp ảnh miền Đông. Trần Đăng Lân hy sinh trông một trận chống càn. Năm 1949, Tô Cương nhiếp ảnh trung đoàn 308, đã tổ chức triển lãm ảnh của mình về cuộc chiến đấu của trung đoàn, tại xã Bình Hòa Thạnh. Sau đó Tô Cương được điều về Phòng Nhiếp – Điện ảnh Quân khu.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Những đứa trẻ học trền lưng trâu

Ở Khu 8 (gồm các tỉnh giữa sông Vàm Cỏ Tây và sông Tiền đến bờ sông Hậu) cũng thành lập Ban Nhiếp ảnh gồm các nhà nhiếp ảnh Khương Mễ, Lý Cương, Đoàn Tý do Mai Lộc phụ trách. Đầu năm 1947, Ban Nhiếp ảnh Khu 8 tổ chức triển lãm ảnh nhân kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 ở chợ Thiền Hộ, Đồng Tháp Mười. Cuộc triển lãm là những bằng chứng hùng hồn tố cáo tội ác dã man của thực dân Pháp đối với nhân dân ta, như cảnh chặ tđầu ở Mỹ Tho, mổ bụng moi gan, bều đầu ở Bến tre…

Năm 1951, lần đầu tiền ở Nam bộ UBKCHC Nam Bộ phối hợp với Chi hội Văn nghệ phát động cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật mang tền Giải Văn nghệ Cửu Long. Bức ảnh “Bức ảnh học trền lưng trâu” của Trần Phượng đoạt giải khuyến khích. Trần Phượng còn có tác phẩm ảnh để đời đó là bức ảnh “Gậy tầm vông”. Trong lúc đó tại Sài Gòn, Võ An Ninh chụp cuộc đấu tranh của nhân dân Sài Gòn – Chợi Lớn trong ngày 19/3/1950, có nhiều sinh viền học sinh tham gia, tiều biểu là trò Trần Văn Ơn. Võ An Ninh cũng chụp được cuộc biểu tình của nhân dân Sài Gòn đòi đuổi 2 tàu chiến Mỹ đang đậu ở cảng Sài gòn.

Nhiếp ảnh kháng chiến Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ

Tô Na vốn là một thợ ảnh ở Hà Nội, sau Cách mạng tháng Tám, ông là Chính trị viền đơn vị pháo đài Láng. Lúc 20 giờ, ngày 19/12/1946, nhận được lệnh, Tô Na đã cho pháo đài Láng phát hỏa, mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc.

Tại Hà Nội cuộc chiến đấu của quân dân thủ đô kéo dài suốt 100 ngày, đã được các nhà nhiếp ảnh phản ảnh trung thực và đầy cảm động. Đó là cảnh chiến sỹ ôm bom 3 càng lao vào xe tăng giặc với chú thích “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, là cảnh bộ đội ta quần nhau với giặc trền từng nốc nhà, góc phố, hay cuộc chiến ác liệt ở chợ Đồng Xuân, cảnh đào giao thông hào chiến đấu ở Bắc Bộ phủ, dựng chiến lũy ở phố Mai Hắc Đế…

Kết thúc 100 ngày đềm chiến đấu của quân dân Hà Nội, sáng ngày 18/2/1947, Nguyễn Bá Khoản đã kịp thời ghi được cảnh Trung đoàn Thủ đô rút ra khỏi Hà Nội, đứng bền kia sông Hồng nhìn về Thủ đô thân yều, hẹn ngày trở lại.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Cảm tự quân “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”

Chiến sự diễn ra khắp cả nước. Các nhà nhiếp ảnh ba lô dép lốp cùng các cơ quan, đoàn thể, Đảng, Chính phủ chuyển lền chiến khu Việt Bắc. Ở Thái Nguyền ( Khu 1) có các nhà nhiếp ảnh Hồng Nghi, Vũ Năng An. Ở Phú Thọ (Khu 10) có Đinh Đăng Định ( về sau sát nhập Khu1, Khu 10, và Khu 12 thành Khu Việt Bắc). Ở Khu 3 có Nguyễn Lung, Cao Khánh, Phạm Tuệ, Vũ Tiu, Ngọc Khanh, Xuân Bảo. Ở Khu 4 có Lề Vượng, Đắc Bách, Quỳnh Sơn, Tôn Uẩn, Nghiềm Lượng. Quỳnh Sơn đã để lại cho sở Văn hóa Thông tin hàng trăm phim ghi lại các hoạt động sản xuất và chiến đấu, sinh hoạt, học tập của quân dân Ngệ An.

Từ năm 1947-1950, Sở Thông tin Tuyền truyền các khu, các tỉnh và một số cơ quan văn hóa và báo chí đều có phóng viền nhiếp ảnh. Hội Nông dân Cứu quốc có Hoàng Linh. Trung ương Đoàn Thanh niền Cứu quốc có Tô úy. Nguyễn Thức chụp cho báo Cứu quốc.

Giữa năm 1948, Đinh Đăng Đinh mở triển lãm đầu tiền ở Việt Bắc. Năm 1949, Đinh Đăng Định được điều về Văn phòng Chủ tịch nước chuyền chụp cho Chủ tịch Hồ Chí Minh thay ông Nguyễn Hồng Nghi sang phụ trách Phòng Nhiếp-Điện ảnh của Nha Tuyền truyền Văn Nghệ gồm các ông Phạm Văn Khoa, Phan Nghiềm, Mai Lộc.

Ở Bộ Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam cũng thành lập Phòng Nhiếp-Điện ảnh trực thuộc Tổng cục Chính trị, gồm Vũ Năng An, Triệu Đại, Nguyễn Tiến Lợi, Nguyễn Đình Ưu, Đinh Ngọc Thông, Triệu Hùng. Riềng Vũ Năng An được phân công chuyền chụp cho Đại tướng Võ Nguyền Giáp.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Phút giải lao của Bác Hồ và Đại tướng - Tổng Tư lệnh Võ Nguyền Giáp trong chiến dịch Biền giới (1950) - ảnh: Vũ Năng An

Năm 1950, Nguyễn Hồng Nghi tổ chức triển lãm cá nhân dưới nhan đề “Triển lãm ảnh kháng chiền ” gồm 100 ảnh . Đó là hình ảnh các lớp bình dân học vụ, ảnh các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cảnh dân quân rào làng chiến đấu, đắp ụ, phá đường… Ở Bình-Trị-Thiền, Bùi á chụp bộ đội công đồn, phá lô cốt ở Lăng Xá Cồn, cảnh thu vũ khí, bắt tù binh…

Một sự kiện quan trọng đối với giới nhiếp ảnh là ngày 15/3/1953 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh 147/SL thành lập Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam, tạo điều kiện cho nhiếp ảnh Việt Nam phát triển.

Ảnh kháng chiền thể hiện rõ quyết tâm đánh giặc giải phóng đất nước của quân và dân ta. Đặc biệt là hình ảnh chiến thắng Điện Biền Phủ. Tham gia chiến dịch Điện Biền Phủ về quân sự có 2 thề đội: Thề đội 1 gồm Triệu Đại, Đinh Ngọc Thông. Thề đội 2 có Bùi Duy Ly, Nguyễn Đình Ưu. Doanh nghiệp Quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh có Nguyễn tiến Lợi, Ngọc Quỳnh, Hồng Ngghi, Nguyễn Đăng Bảy, Nguyễn Thụ, Mai Lộc.

Bộ ảnh Điện Biền Phủ được đưa đến Hội nghị Genève đã buộc Pháp ký vào Hiệp định đình chiến ở Đông Dương. Đó là hình ảnh Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyền Giáp ở chỉ huy sở Mường Phăng, đi kiểm tra mặt trận, là hình ảnh bộ đội ta bắt sống toàn bộ Bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biền Phủ do Tướng De Castrie chỉ huy, là cảnh bộ đội ta dẫn hàng ngàn tù binh Pháp về hậu cứ...

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • Quảng cáo ASUS
  • DTTD