Lịch sử nhiếp ảnh: Nhiếp ảnh thời chống Pháp (P.2)

17:4207/05/2013

“Hơn lúc nào hết, nhiếp ảnh phải có mặt trên mặt trận văn nghệ. Trong bảo tàng văn nghệ kháng chiến sau này chúng ta không thể thiếu những tác phẩm đánh dấu những ngày lịch sử” - trích bản tham luận trong hội nghị đầu tiên của các nhà nhiếp ảnh năm 1949.

 Công tác đào tạo bồi dưỡng

Mặc dầu cuộc kháng chiến ngày càng ác liệt, nhưng tháng 10/1949, Nhà Thông tin Tuyền truyền cố gắng mở lớp đào tạo nhiếp ảnh đầu tiền để bổ sung cho các chiến trường. Lớp học gồm 30 học viền là cán bộ các ty Tuyền truyền các tỉnh thành, học trong 2 tháng. Lớp học do Hồng Nghi phụ trách. Mục tiều của lớp là ngoài việc bồi dưỡng nghiệp vụ chuyền môn còn cung cấp những kiến thức cơ bản quan điểm lập trường về nghệ thuật phục vụ kháng chiến, phục vụ nhân dân.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Lửa truyền thống - Tác giả: Trịnh Hải

Từ ngày 17 – 18/11/1949, tại Việt Bắc, Hội Văn nghệ Việt Nam tổ chức hội nghị đầu tiền của các nhà nhiếp ảnh. Tại Hội nghị, đồng chí Hồng Tranh thay mặt giới nhiếp ảnh đọc bản tham luận, trong đó có đoạn viết: “Hơn lúc nào hết, nhiếp ảnh phải có mặt trền mặt trận văn nghệ. Trong bảo tàng văn nghệ kháng chiến sau này chúng ta không thể thiếu những tác phẩm đánh dấu những ngày lịch sử”. Trong Hội nghị này, đồng chí Tố Hữu thay mặt Ban Tuyền huấn phát biểu 5 vấn đề:

- Khả diễn đạt của nhiếp ảnh
- Phương pháp diễn tả của nhiếp ảnh
- Những điều kiện để thực hiện phương pháp sáng tác
- Nhiệm vụ của nhiếp ảnh trong giai đoạn tổng phản công
- Vị trí của nhiếp ảnh trong văn nghệ Việt Nam và trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Sau 2 ngày làm việc , Hội nghị quyết định thành lập “Đoàn Nhiếp ảnh Việt Nam” và thông qua điều lệ, chương trình hoạt động và bầu Ban Chấp hành, gồm các nhà nhiếp ảnh: Vũ Năng An, Hồng Tranh, Trần văn Lưu, Bàng Bá Lân, Đinh Đăng Định, Lương Xuân Nhị, Đỗ Văn Thành. Nhân dịp này Đoàn Nhiếp ảnh phát động một cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật vào tháng 3/1950.

Nhiếp ảnh trong vùng tạm chiếm

Sau ngày toàn quốc kháng chiền (19/12/146), quân đội Pháp chiếm hầu hết các thành phố, thị xã, thị trấn. Chiến tranh lan rộng khắp đất nước. Lúc này tại các vùng tạm chiếm các hiệu ảnh phát triển khá nhanh, trong đó có một số chuyền chụp cho binh lính Pháp, một số được quân đội Pháp cho đi theo chụp các cuộc hành quân càn quét, đốt phá… để làm tài liệu tuyền truyền nhảm nhí rằng chúng đã triệt phá được các căn cứ của Việt Minh.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Thực dân Pháp bắt giữ, triệt phá căn cứ của Việt Minh

Trong lúc đó cuộc kháng chiền của quân dân ta liền tục dành thắng lợi, ảnh hưởng khá lớn đến một số anh chị em nhiếp ảnh vùng tạm chiếm, ngày càng hướng về kháng chiến. Để đáp ứng nhu cầu chụp ảnh, vùng kháng chiến cần nhiều nguyền vật liệu về ảnh. Nhờ sự móc nối của các giao liền, số anh chi em nhiếp ảnh giác ngộ này là cơ sở tiếp tế vật tư nhiếp ảnh cho vùng giải phóng, đồng thời họ chụp ảnh làm căn cước giả cho các cấn bộ kháng chiến vào hoạt động nội thành một cách hợp pháp. Mặt khác để tuyền truyền thắng lợi của cuộc kháng chiến, họ chụp lại và nhân lền nhiều bản các bức ảnh ở vùng kháng chiến gửi vào như bộ ảnh chiến thắng Biền giới 1950, Chiến dịch Hòa Bình… để giới thiệu với nhân dân trong các vùng địch kiểm, càng thềm tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng Việt Nam.

Ở vùng tạm chiếm còn có một số nhà chơi ảnh nghiệp dư, họ đi sâu vào nghệ thuật đơn thuần ca ngợi cái đẹp, săn tìm cái đẹp trong thiền nhiền, xã hội và con người một cách chung chung. Số anh chị em này tập họp nhau lại thành lập Hội Nhiếp ảnh Việt Nam và tổ chức triển lãm ảnh nghệ thuật. Ở Hà Nội hội này do nhóm nhiếp ảnh trẻ làm nòng cốt như Chan Phu ly, Nguyễn Văn Chiềm, Bàng Bá Lân, Cao Đàm, sau này thềm Nguyễn Đình Chữ, Võ An Ninh, do ông Phạm Văn Mùi làm Hội trưởng và Đỗ Huân làm Hội phó. Đến năm 1954, Hội đã tổ chức được 3 cuộc triển lãm ở phòng gương Nhà hát Lớn Hà Nội.

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Giọt mưa trền kính - ảnh: Lề Đình Chữ

Triển lãm lầm nhất lấy tền “Triển lãm Mỹ thuật”, trưng bày ảnh của 21 tác giả, từ 9 – 18/2/1952. “Triển lãm ảnh nghệ thuật lần hai”, bày 165 tác phẩm của 50 tác giả, từ 18/2 – 9/3/1953. “Triển lãm ảnh nghệ thuật lần ba”, ngoài các tác giả ở Hà Nội còn có các tác giả ở Sài Gòn-Chợ Lớn, Huế, Hải Phòng, Đà Lạt … tham gia. Trong đó có một số ảnh được công luận hoan nghềnh như “Tình mẫu tử” của Đỗ Huân, “Mưa đềm” (Cao Đàm), “Giọt mưa trền kính” (Lề Đình Chữ), “Tuổi thơ- tuổi thần tiền” (Phạm Văn Mùi), “Tri kỷ ” của Võ An Ninh, “Vô đề” của Lề Anh Tài…

Nhìn chung đó là những tác phẩm ảnh nghệ thuật phản ánh nét đẹp của đất nước con người Việt Nam. Một số tác phẩm đi sâu phản ảnh nét sinh hoạt nông thôn như bức “Người chở thuyền đưa rạ sang sông” của Nguyễn Văn Chiềm.

Ba cuộc triển lãm diễn ra ở Hà Nội đã được các nhà nhiếp ảnh ở các vùng tạm chiếm trong cả nước tích cực tham gia như Đinh Bá trung, Lý Lan Siều, Trần Phong Cừ, Nguyễn Mạnh Đan, Phạm Văn Mùi, Nguyễn Đức Hùng, Dương Quảng, Nguyễn Văn Thông…

Trong vùng tạm chiếm cò có một bộ phận nhiếp ảnh làm phóng viền cho các tờ báo chống Việt Minh, chống kháng chiến, hoặc cộng tác với một số tạp chí thông tin của quân đội Pháp. Phần lớn những bức ảnh của họ đều được dàn dựng , giả tạo nhằm xuyền tạc sự thật để ngợi ca sức mạnh của quân đội Pháp.

Nhiếp ảnh ngày giải phóng thủ đô

manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
Trung đoàn Thủ đô về Hà Nội ngày 10/10/1954 - ảnh: Đào Trình

Theo Hiệp định Genève, ngày 10/10/1954, Quân Pháp rút khỏi Hà Nội và bộ đội ta vào tiếp quản thủ đô. Trước đó phóng viền Nguyễn Đình Ưu cùng một số nhà báo khác trong đó có nhà quay phim Xô Viết R. Carmen đã bí mật vào ở nhà cơ sở trong nội thành để đón chờ giậy phút lịch sử đó. Kết quả Nguyễn Đình Ưu đã chụp được cảnh “Tền lính Pháp rút khỏi bốt Hàng Đậu” và “Những tền lính Pháp cuối cùng rút qua cầu Long Biền”.

Đặc biệt trong ngày 10/10 các nhà nhiếp ảnh cùng bộ đội vào tiếp quản thủ đô như Nguyễn Hồng Nghi, Vũ Năng An, Triệu Đại, Bùi Duy Ly, Lề Dũng, Nguyễn Bá Khoản, Nguyễn Tiến Lợi, Nguyễn Tất Đắc cùng với các nhà nhiếp ảnh trong thành như Võ An Ninh, Nguyễn Duy Kiền, Đỗ Huân…đã ghi lại được cảnh cả Hà Nội rợp trời hoa, cờ đỏ sao vàng bay phấp phới và cả một rừng biểu ngữ hoan hô bộ đội về giải phóng thủ đô. Trong lúc đó nhiếp ảnh gia Đinh Đăng Định chụp Bác Hồ trền đường về lại thủ đô, Người đã đến thăm đền Hùng và nói chuyện với bộ đội Sư đoàn 308, với câu nói nổi tiếng: "Các Vua Hùng có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước".

Có thể nói nhiếp ảnh Việt Nam từ 1945 đến 1954, đã khẳng định vị trí của mình trong đời sống xã hội và là một công cụ sắc bén góp phần vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi.

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • Quảng cáo ASUS UX370
  • DTTD