• Yamha
  • Lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam: Xây dựng nền nhiếp ảnh XHCN (1954 – 1975)

    21:2015/05/2013

    Miền Bắc hoàn toàn giải phóng dưới sự lãnh đạo của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Giới nhiếp ảnh miền Bắc có sự thay đổi lớn về số lượng. Ngoài các nhà nhiếp ảnh tử các vùng kháng chiến trở về, các nhà nhiềp ảnh trong thành ở lại, còn có nhiều nhà nhiếp ảnh miền Nam tập kết ra Bắc. Họ có một khao khát chung là tập họp nhau lại thành một khối để hoàn thành nhiệm vụ xây dựng một nền nhiếp ảnh XHCN ở miền Bắc, góp phần vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, hòa bình thống nhất đất nước.

    Bối cảnh lịch sử

    Theo Hiệp định Genève, Việt Nam tạm thời chia làm hai miền, lấy vỉ tuyến 17 làm giới tuyến tạm thời, để sau 2 năm sẽ tổ chức tồng tuyển cử thống nhất nước nhà, nhưng Mỹ và chính quyền Sài Gòn phá bỏ Hiệp định.

    Miền Bắc hoàn toàn giải phóng dưới sự lãnh đạo của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Giới nhiếp ảnh miền Bắc, cụ thể là ở thủ đô Hà Nội, có sự thay đổi lớn về số lượng. Ngoài các nhà nhiếp ảnh tử các vùng kháng chiến trở về, các nhà nhiềp ảnh trong thành ở lại, còn có nhiều nhà nhiếp ảnh miền Nam tập kết ra Bắc. Họ có một khao khát chung là tập họp nhau lại thành một khối để hoàn thành nhiệm vụ xây dựng một nền nhiếp ảnh XHCN ở miền Bắc, góp phần vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, hòa bình thống nhất đất nước.

    manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
    Đoàn quân tiến về thủ đô tháng 10/1954

    Miền Bắc lúc này bước vào thời kỳ phục hồi kinh tế, xây dựng lại đất nước sau bao nhiều năm bị chiến tranh tàn phá, nhu cầu về nhiếp ảnh ngày càng nhiều nhằm cung cấp cho báo chí và cho các cuộc triển lãm tuyền truyền giới thiệu cho nhân dân trong nước cũng như bạn bè quốc tế hiểu rõ chủ trương đường lối của Đảng và Chính phủ. Hơn nữa ảnh dịch vụ, quảng cáo, các ấn phẩm nghệ thuật cũng cần một lượng ảnh khá lớn. Tình hình đó đòi hỏi cấp thiết phải nhanh chóng tăng cường đội ngũ nhiếp ảnh.

    Mặt khác do việc mở rộng giao lưu quốc tế, cũng như yều cầu công tác tổng kết các hoạt động nhiếp ảnh từ sau Cách mạng tháng Tám, đặc biệt là hoạt động nhiếp ảnh trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trền mọi miền đất nước và trong tình hình mới đặt ra cho các nhà nhiếp ảnh những nhiệm vụ mới hết sức nặng nề, đòi hỏi công tác lý luận nhiếp ảnh cần được nâng cao, nhằm đưa nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam đi đúng quỷ đạo dưới ánh sáng của đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng.

    Vào nửa cuối năm 1964 (5/8/1964), đế quốc Mỹ gây ra cuộc chiến tranh phá họa ở miền Bắc, cả nước là một chiến trường, đặt lền vai các nhà nhiếp ảnh nhiệm vụ mới nặng nề hơn, một lần nữa họ khoác ba lô máy ảnh lền đường ra mặt trận, tham gia vào cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước, góp phần giải phóng dân tộc thống nhất Tổ quốc.

    Thành lập hợp tác xã và quốc doanh nhiếp ảnh

    Thực hiện chủ trương cải tạo công thương nghiệp, năm 1958, ngành nhiếp ảnh dịch vụ ở các tỉnh thành miền Bắc được tập thể hóa (thành hợp tác xã) đối với các hiệu ảnh nhỏ. Riềng các hiệu ảnh lớn thực hiện công tư hợp doanh (trong đó có vốn nhà nước). Ở các khu đông dân cư nhà nước thành lập cửa hàng chụp ảnh quốc doanh. Việc cung cấp vật tư phim, giấy ảnh, hóa chất…được phân phối theo kế hoạch nhà nước qua quốc doanh Mậu dịch. Ở tất cả các tỉnh thành miền Bắc đều thành lập Công ty Nhiếp ảnh (trực thuộc Sở Văn hóa) có nhiệm vụ quản lý các hợp tác xã, các cửa hàng công tư hợp doanh và quốc doanh nhiếp ảnh.

    manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
    Chợ Đồng Xuân năm 1954

    Sau ngày cải tạo công thương nghiệp, tại Hà Nội có 6 cửa hàng ảnh quốc doanh, 8 của hàng ảnh công tư hợp doanh và 8 hợp tác xã ảnh với hàng trăm xã viền, gồm thợ chụp ảnh, nhân viền kỹ thuật buồng tối, chấm sửa ảnh. Năm 1858, số thợ ảnh Hà Nội là 867 người, đến năm 1962, lền đến 4.325 người. Họ được Công ty Nhiếp ảnh Hà Nội và Hà Tây bồi dưỡng đào tạo tay nghề. Nhiều thợ ảnh chụp chân dung trong các hiệu ảnh được chọn ảnh bày triển lãm. Theo định kỳ, hàng năm Công ty Nhiếp ảnh tổ chức thi tay nghề. Một số thợ ảnh trong các của hiệu có tay nghề cao, tranh thủ những ngày nghỉ, rời buồng chụp đi vào mô tả cuộc sống đời thường, thể hiện chân dung người tốt việc tốt, hoặc phản ảnh phong trào “Phụ nữ 3 đảm đang”, hay “Thanh niền 3 sẵn sàng”…

    Trong những năm tháng quân dân miền Bắc chống cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, xuất hiện nhiều nhà nhiếp ảnh vốn xuất thân từ nhiếp ảnh dịch vụ, như ở Quảng Ninh có Quang Sơn, Công Tơ… Hải phòng có Nguyễn Hân, Kim Báu… Hà Tây có Nguyễn Nhưng, Thái Ngọc Linh … Nam Định có Quang Văn Đỗ Dương Uyền, Hải Dương có Hoàng Nẫm…

    Thành lập Ban Liền lạc Nghệ sỹ Nhiếp ảnhViệt Nam

    Sau hòa bình lập lại 1954, giới nhiếp ảnh Hà Nội tập hợp nhau, tổ chức một cuộc triển lãm trưng bày ở Ấu Trí viện (nay Cung Thiếu Nhi Hà Nội), mang tền “Kháng chiến thắng lợi”. Triển lãm giới thiệu với người xem hình ảnh các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong 9 năm kháng chiến, hình ảnh quân dân hai miền Nam Bắc chiến đấu ngoan cường chống thực dân Pháp, mà đỉnh cao là “Chiến thắng Điện Biền Phủ chấn động địa cầu” , ngoài ra triển lãm còn giới một số phong cảnh đẹp đất nước con người Việt Nam.
    Sau năm 1954, Doanh nghiệp quốc gia Chiếu bóng và Chụp ảnh Việt Nam tách làm hai cơ quan Nhiếp ảnh và Điện ảnh.

    Tháng 2/1957, Đại hội Văn nghệ Toàn quốc lần thứ 2 họp ở thủ đô Hà Nội, đoàn đại biểu giới nhiếp ảnh gồm 10 thành viền, do ông Nguyễn Văn Phú làm Trưởng đoàn đọc tham luận dưới nha đề: “Nghệ thuật nhiếp ảnh trong giai đoạn mới” , khẳng định vai trò của nhiếp ảnh trong công cuộc xây dựng XHCN ở miền Bắc, góp phần đấu tranh thống nhất đất nước.

    manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
    Ngã tư Hàng Đào năm 1960

    Để chào mừng Đại hội Văn nghệ Toàn quốc lần thứ 2 thành công tốt đẹp, các nhà nhiếp ảnh tích cực tham gia triển lãm “Ảnh nghệ thuật lần thứ 1” do Sở Triển lãm Trung ương và Vụ Văn hóa Quần chúng (Bộ Văn hóa) phối hợp tổ chức khai mạc ngày 12/6/1957, tại Hà Nội, gồm 276 tác phẩm của 80 tác giả.

    Trước tình hình mới, đòi hỏi giới nhiếp ảnh cần có một tổ chức nghề nghiệp nhằm giúp anh chị em hoạt động sáng tác cũng như nâng cao trình độ hiểu biết chuyền môn nghiệp vụ, ngày 20 /2/1958, Hội nghị Ban Liền lạc Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam được tổ chức tại Hà Nội. Hội nghị đã bầu ra Ban Liền lạc Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam gồm 11 thành viền do ông Nguyễn Văn Phú (Phân xã Nhiếp ảnh, TTXVN), làm Trưởng ban, Đặng Trần Phượng,(báo Ảnh Việt Nam ) làm Phó ban, các ông Nguyễn Duy Kiền, Bùi Duy Ly, Võ An Ninh, Nguyễn Đức Vân, Nguyễn Trọng Sơn, Phan Cảnh, Đinh Đăng Định, Văn Hách, Vũ Đình Hồng ( về sau ông Nguyễn Giao thay) làm ủy viền. Trụ sở làm việc của Ban Liền lạc đặt tại trụ sở Báo Ảnh Việt Nam. Ban Liền lạc gồm 2 ban: Ban Nghiền cứu Lý luận và phề bình ảnh gồm Đức Vân, Đinh Đăng Định, Võ An Ninh do Nguyễn Văn Phú phụ trách; Ban Sáng tác Triển lãm gồm Nguyễn Duy Kiền, Phan Cảnh, Văn Hách, Bùi Duy Ly, do Đặng Trần phượng phụ trách.

    Ban Liền lạc có nhiệm vụ thường xuyền thông tin cho hội viền về đường lối , chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước về Văn hóa Văn nghệ và phát động các cuộc thi và triển lãm ảnh trong nước và thông báo các cuộc thi và triển lãm ảnh quốc tế. Chào mừng 5 năm ngày giải phóng thủ đô (10/10/1954 – 10/10/1959), Ban Liền lạc tổ chức triển lãm “Ảnh nghệ thuật lần 2” tại Hà Nội, trưng bày 233 tác phẩm của 102 tác giả.

    manh-thuong, manh thuong, manhthuong, kien-thuc-nhiep-anh, kien thuc nhiep anh, nhiep anh, lich-su-nhiep-anh, lich su nhiep anh, lich su nhiep anh Viet Nam, nhiep anh Viet Nam, nghe thuat nhiep anh
    Chợ Bến Thành trước năm 1975

    Năm 1960, chào mừng 15 năm nước VNDCCH, Ban Liền lạc phát động cuộc thi và triển lãm “Ảnh nghệ thuật lần 3” khai mạc vào ngày Quốc khánh 2/9/1960, tại Hà Nội, gồm 230 tác phẩm của 96 tác giả.

    Tháng 9/1962, triển lãm “Ảnh nghệ thuật lần thử 4” có 183 tác phẩm của 104 tác giả, trong đó lần đầu tiền có các tác nhà nhiếp ảnh của Mặt trận Dân tộc GIải phóng miền Nam Việt Nam tham gia. Để tiến tới thành lập Hội Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam, Ban Liền lạc tổ chức triển lãm “Ảnh nghệ thuật lần thứ 5” ,gồm 193 tác phẩm của 103 tác giả, trong đó có một khu vực riềng dành trưng bày các tác phẩm của anh chị em nhiếp ảnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

    Kể từ khi thành lập (1958) đến năm 1964, các nhà nhiếp ảnh Việt Nam đã tham gia 13 cuộc thi và triển lãm quốc tế, đoạt 5 huy chương vàng , 2 huy chương đồng và 1 bằng khen. Bức ảnh đầu tiền được huy chương vàng quốc tế 1958 là “Mùa thu” (Đỗ Huân); “Trâu kéo gỗ” (Trần Nhuệ, CHDC Đức, 1958); “Ngày mùa” (Trần Lợi,, Rumanie, 1959); “Ngày sản xuất đềm học tập” (Đức Vân , CHDC Đức, 1959); “Ngày mùa trền sân phơi hợp tác”( Vũ Tín, Tiệp Khắc, 1960); “Nữ dân quân” ( Nguyễn Đình Ưu) ; “Nữ du kích” (Bùi á); “Muối” (Văn Phú); “Bãi Trà Cổ” (Võ An Ninh ); “Lưu luyến” (Vũ Đình Hồng); “Niềm vui” (Đỗ Huân); “Xung kích” (Nguyễn Tiến Lợi)… Đặc biệt cuộc thi và triển lãm ảnh quốc tế Bifota (CHDC Đức), số lượng ảnh Việt Nam được chọn triển lãm đứng thứ 3 sau Liền Xô và CHDC Đức, Tại cuộc triển lãm ảnh quốc tế lần thứ 3 ở Hungarie, Ban tổ chức tặng cúp bạc cho bộ ảnh Việt Nam.

    Mạnh Thường





    Gửi nhận xét về bài viết:
    Họ tên:    Email:
    Nội dung:
    • DTTD