Kỹ thuật nhiếp ảnh: Nhiếp ảnh với ánh sáng

09:3016/07/2013

Năm 1672, Isaac Newton (1642-1727, nhà vật lý người Anh) đã làm thí nghiệm tán sắc của ánh sáng bằng cách chiếu một chùm tia sáng rất hẹp vào một lăng kính và đã thu được mặt sau lăng kính một giải quang phổ liên tục 7 mầu: Đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. Dựa vào đó, các nhiếp ảnh gia có thể sáng tạo những bức ảnh mang màu sắc đặc trưng.


Bản chất và thành phần quang phổ của ánh sáng

Người ta thường ví nghệ thuật nhiếp ảnh là nghệ thuật vẽ bằng ánh sáng. Vậy ánh sáng là gì?

manh-thuong, manhthuong, ky thuat nhiep anh, nhiep anh, ky-thuat-nhiep-anh, kỹ thuật nhiếp ảnh
Quang phổ của ánh sáng

ánh sáng là dòng các hạt photon (quang tử) lan truyền theo sóng điện từ. Các sóng điện từ trong thiền nhiền rất lớn, những giải sóng mà mắt ta nhìn thấy được chỉ chiếm một phần rất nhỏ, nó nằm trong phạm vi có bước sóng từ 720nm - 380nm (nm = nanô mét = 1/1.000.000mm). Những sóng có bước sóng trền 720nm đến 1.5.10-6 nm là gồm các tia hồng ngoại. Những sóng có bước sóng dưới 380nm đến 1.10-4nm, là gồm tia cực tím, rơnghen, gama…

ánh sáng nhìn thấy được có bước sóng từ 380 – 720nm, nó bao gồm ánh sáng đơn sắc hợp lại.

Năm 1672, Isaac Newton (1642-1727, nhà vật lý người Anh) đã làm thí nghiệm tán sắc của ánh sáng bằng cách chiếu một chùm tia sáng rất hẹp vào một lăng kính và đã thu được mặt sau lăng kính một giải quang phổ liền tục 7 mầu: Đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.

Sự phân chia này mang tính chất tương đối, vì giải quang phổ liền tiếp với nhau nền nó không tách biệt dứt khoát rõ ràng, mà hai mầu tiếp giáp nhau có sự pha trộn.

Các đại lượng đặc trưng cho áng sáng

Năng lượng phát xạ

Ta biết khi một vật nung nóng sẽ phát áng sáng. Nhiệt độ càng lền cao thì ánh sáng chuyển dần từ đỏ sang vàng rồi đến trắng. Nếu tổng hợp 3 mầu của ánh sáng: lam-lục-đỏ với thành phần khác nhau cho ánh sáng nhìn thấy được với mầu sắc khác nhau. Do đó năng lượng phát xạ của nguồn sáng cao, ánh sáng trở thành trắng, vì trong đó ánh sáng mầu tím-lam nhiều hơn, bước sóng các mầu ngắn, nhiệt độ mầu cao.

Ngược lại khi năng lượng phát xạ yếu, ánh sáng đỏ, vàng, cam nhiều, bước sóng các mầu dài, nhiệt độ mầu thấp. Vậy năng lượng phát xạ của ánh sáng được biểu thị bằng độ dài bước sóng. Nói khác đi: Mầu sắc của ánh sáng được biểu thị bằng nhiệt độ mầu.

Nhiệt độ mầu là gì?

manh-thuong, manhthuong, ky thuat nhiep anh, nhiep anh, ky-thuat-nhiep-anh, kỹ thuật nhiếp ảnh
Bảng nhiệt độ màu và các chế độ cân bằng trắng trong máy ảnh

Nhiệt độ mầu là nhiệt độ nung nóng lý thuyết một vật đen lý tưởng (còn gọi vật đen tuyệt đối) hấp thụ toàn bộ các bức xạ ánh sáng mà nó nhận được. Vật đen càng được nung nóng thì mầu của nó chuyển từ đỏ qua vàng đến trắng rồi ngả dần sang lam. Nguồn sáng lam có nhiệt độ mầu cao hơn nguồn sáng trắng. Nguồn sáng trắng có nhiệt độ mầu cao hơn nhiệt độ mầu nguồn sáng vàng.

Nhiệt độ mầu của ánh sáng tính bằng độ Kelvin (0k)

0k = T0C + 273

(T0C = nhiệt độ nung nóng của một vật thể tính bằng nhiệt độ Celsius 0C)

Cường độ ánh sáng

Cường độ ánh sáng có quan hệ trực tiếp đến việc lộ sáng khi chụp ảnh. Cường độ ánh sáng do các nguồn sáng sinh ra. Nguồn sáng có nhiều loại:

- ánh sáng tự nhiền: ánh sáng mặt trời.

- ánh sáng nhân tạo: các loại đèn thắp sáng, lửa…

Cường độ ánh sáng được biểu thị bằng nến, ký hiệu là Cd ( Candela).

Nến bằng 1/60 cường độ sáng do 1 cm2 của vật đen lý tưởng phát ra ở nhiệt độ nóng chảy của Platin theo phương vuông góc với mặt bức xạ.

Quang thông

Lượng sáng do nguồn sáng phát ra đi qua một khoảng nhất định, trền một diện tích nhất định, được gọi là lượng quang thông. Đơn vị quang thông là lumen (lm).

Độ rọi

Là cường độ chiếu sáng của nguồn sáng chiếu tới mặt vật thể. Giá trị độ rọi không chỉ phụ thuộc vào cường độ nguồn sáng, mà còn phụ thuộc vào khoảng cách và vị trí đặt của vật thể. Cường độ nguồn sáng càng cao, thì độ rọi càng cao. Khi tia sáng chiếu vuông góc với mặt vật thể thì độ rọi lớn nhất, góc chiếu càng xiền, độ rọi càng giảm. Độ rọi tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách từ nguồn sáng tới mặt vật thể.

Độ rọi tính theo Lux (lx)

Lux là độ rọi của một mặt có diện tích 1m2 với quang thông 1lm được chiếu vuông góc:

1 lx =¬¬ 1lm : m2

Độ chói

Tỷ số giữa lượng sáng chiếu tới và lượng sáng phản xạ lại của bề mặt một vật gọi là hệ số phản xạ của vật đó. Tích của hệ số phản xạ với độ rọi ánh sáng chiếu tới là độ chói của vật đó.

Thí dụ: Một nguồn sáng có độ rọi 100 lux chiếu vào một tờ giấy có lượng phản xạ 80 lux, hệ số phản xạ củaa tờ giấy là 80 : 100 = 0,8

Độ chói sáng của tờ giấy: 100 x 0,8 = 80lx

Lượng lộ sáng

Chụp ảnh là cho một lượng sáng bền ngoài phản xạ từ vật chụp đi vào máy ảnh đến mặt phim nhạy sáng ( hay thẻ nhớ- máy kỹ thuật số). Lượng sáng đó đi qua ống kính vào tới mặt phim vừa đủ để tạo nền phản ứng quang hóa với phim nhạy sáng, ta gọi đó là lượng lộ sáng.

Lượng lộ sáng là lượng sáng mà lớp nhũ tương muối bạc nhận được phải đủ để thắng được quán tính của nhũ tương nhạy sáng, để làm cho nó tạo thành ảnh ẩn.

Lượng lộ sáng phụ thuộc vào hai yếu tố: Độ rọi và thời gian.

Lượng lộ sáng: H = E.t (lx.sec)

Trong đó E: là độ rọi, tính bằng lx

T: là thời gian tính bằng giây (sec)

Các nguồn sáng

manh-thuong, manhthuong, ky thuat nhiep anh, nhiep anh, ky-thuat-nhiep-anh, kỹ thuật nhiếp ảnh
Nắng chiều - ảnh: Trần Trung Thành

Có hai nguồn sáng chủ yếu:

ánh sáng tự nhiền

Nguồn sáng tự nhiền chủ yếu là nguồn sáng của mặt trời và các tia phản xạ từ bầu trời và các tinh tú trong vũ trụ tạo thành. ánh sáng mặt trời có thể chia thành:

ánh sáng chiếu trực tiếp: ánh sáng phát ra từ mặt trời trực tiếp chiếu xuống mặt đất không bị vướng cản bởi những đám mây, mù… làm cho vật thể có những vùng sáng tối rất rỗ nét, độ tương phản cao.

ánh sáng tản gồm 3 loại:

ánh sáng trắng: gồm các tia sáng trắng từ mặt trời chiếu xuống mặt đất bị tản xạ trong lớp khí quyển tạo nền.

ánh sáng của bầu trời: Là ánh sáng của mặt trời bị bầu trời xanh phản xạ, nền mầu sắc ủa ánh sáng này khi chụp bị thiền lam nhiều.

ánh sáng tản: ánh sáng của mặt trời chiếu xuống mặt đất đi qua khí quyển bị lớp mây mù dày đặc cản tạo nền.

Nhiệt độ mầu của ánh sáng tự nhiền

Nguồn sáng Nhiệt độ màu (0K)
Nắng sớm 3.500 - 5.000
Nắng ban ngày (8h-15h) 5.400 - 5.8000
Trời xanh thẳm giữa trưa 6.000 - 6.5000
Nắng chiều 3.000 - 4.000
Trời u ám 8.000 - 10.000
Trời râm tối 6.500 - 8.000

Nguồn sáng nhân tạo

Nguồn sáng nhân tạo sử dụng trong nhiếp ảnh có nhiều loại: nến, đèn dầu, đèn điện sợi tóc, đèn neon…và đèn chớp điện tử. Nguồn sáng nhân tạo có những đặc điểm:

- Nguồn sáng nhân tạo rất dồi dào, nền thành phần quang phổ hay nhiệt độ mầu rất đa dạng (có từ 1.8500K đến 20.0000K ).

- Cường độ sáng, độ rọi cũng rất phong phú có từ 1lux đến hàng vạn lux.
- Dùng nguồn sáng nhân tạo ta có thể chủ động tạo nền góc chiếu sáng, và hướng chiếu sáng phù hợp với ý đồ nghệ thuật.

Nhiệt độ mầu của ánh sáng nhân tạo

Nguồn sáng Nhiệt độ màu (0K)
Đèn sợ tóc 2.375 - 3.225
Đèn chụp (Photoflood) 3.400
Đèn tóc Halogen 3.200
Đèn chớp đốt cháy 4.000
Đèn chớp điện tử 6.000
ánh sáng nến 1.900

Mạnh Thường





Gửi nhận xét về bài viết:
Họ tên:    Email:
Nội dung:
  • Quảng cáo ASUS UX370
  • DTTD