Zunum Aero: Giấc mơ dang dở

(ĐTTD) Từng là một tên tuổi đầy triển vọng, công ty khởi nghiệp Zunum dự kiến sẽ cho những chiếc máy bay hybrid chạy điện của mình cất cánh vào năm 2002, nhưng dường như họ đã xác định nhầm phương hướng.

Zunum theo tiếng Maya có nghĩa là chim ruồi, một loài chim nhỏ nhắn, thân thiện, bay nhanh và có tốc độ đập cánh vào loại nhanh nhất trong các loài chim. Zunumn Aero được thành lập vào năm 2013, ông Ashish Kumar được phân giữ chức Giám đốc điều hành và Matt Knapp là CTO, các thành viên hội đồng quản trị khác bao gồm Logan Jones và Raj Singh. Được thành lập và lãnh đạo bởi các nhân vật cự phách, trong đó có cựu giám đốc điều hành của các công ty công nghệ danh tiếng như Microsoft và Google, Zunum có được uy tín ngay khi ra đời và các dự án của công ty được đánh giá là rất tiềm năng.

Năm 2017, danh tiếng của Zunum Aero thực sự đã bay rất cao và xa. Công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Kirkland, bang Washington được ví là “đã thoát ra khỏi chế độ tàng hình” và công bố kế hoạch táo bạo, xây dựng một đội máy bay phản lực điện lai 12 chỗ ngồi, phục vụ cho các chuyến bay ngắn. Zunum lập tức nhận được hàng triệu đô-la đầu tư từ các tên tuổi lớn cũng như nhận được sự đón chào nhiệt liệt từ công chúng.

Công ty dự kiến sẽ ra mắt mẫu máy bay đầu tiên có tầm bay 700 dặm (khoảng 110 km) vào năm 2022 và mẫu tiếp theo có tầm bay 1.000 dặm (1600km) vào năm 2030. Bên cạnh đó, mẫu máy bay trong giai đoạn sau cũng sẽ được nâng số chỗ ngồi lên tới 50, phù hợp với nhu cầu vận tải hành khách giá rẻ. Đương nhiên, do đặc tính kỹ thuật của mình, những máy bay phản lực này không thể thực hiện các chuyến bay đường dài, xuyên quốc gia, hoặc vượt đại dương, nhưng đây sẽ là giải pháp đáng lựa chọn cho các chuyến bay ngắn. Đặc biệt, nó nhắm tới xu hướng xanh đang lên cao, nhất là tại các nước phát triển, khi vượt trội hơn hẳn máy bay phản lực thông thường vì ít phát thải khí độc hại.

Thời điểm đó, bộ phận liên doanh của Boeing là HorizonX và Jet Blue đã đồng ý đầu tư vào dự án với số tiền nhiều triệu đô la; Quỹ Năng lượng sạch của bang Washington đã cắt cho Zunum 800.000 đô-la trong khoản tài trợ dành cho nghiên cứu và phát triển.

Vào ngày 5 tháng 10 năm 2017, Zunum Aero chính thức khởi động việc phát triển một loại máy bay từ 6 đến 12 chỗ ngồi. Dự kiến, giá bán của sản phẩm mới sẽ thấp hơn vài triệu đô-la so với các mẫu máy bay sử dụng động cơ tuốc bin phản lực như Pilatus PC-12 hoặc Cessna Denali. Chi phí vận hành so ra cũng sẽ giảm đáng kể, chỉ ở tầm 250 đô-la mỗi giờ bay, tức là rẻ hơn 3 đến 5 lần so với PC-12 có kích thước tương tự hoặc Beechcraft King Air có cùng số chỗ ngồi. Công ty cho thuê máy bay phản lực tư nhân JetSuite được công bố sẽ là khách hàng đầu tiên của mẫu máy bay hybrid 9 hành khách, với số lượng dự kiến mua tới 100 chiếc.

Về nguyên lý hoạt động, máy bay được lắp hai động cơ tuốc bin khí được vận hành bằng điện với nguồn từ hệ thống pin nạp khổng lồ. Sau khi máy bay cất cánh, động cơ xăng công suất 1500 mã lực sẽ hoạt động để cung cấp điện cho hệ thống pin. Các bộ pin có thể sạc lại 1.000-1.500 lần và sẽ cần được thay thế sáu tháng một lần. Máy phát điện được sử dụng trong giai đoạn đầu, nhưng sau đó sẽ được thay thế bằng bộ pin thứ ba, dự trữ đủ năng lượng cho máy bay hoạt động khoảng 45 phút. Nhà sản xuất cũng cho biết rằng, thời gian sạc nhanh tại sân bay sẽ chỉ mất khoảng 10 phút, tức là không hề lâu hơn so với thao tác nạp xăng đối với các máy bay thông thường.

Trong khi Zunum chưa đưa ra các thiết kế khung máy bay, kích thước và vật liệu cơ bản cũng nhiều thông số khác thì khó khăn ùn ùn đến. Vào đầu năm 2018, Zunum cần thêm khoảng 50 triệu đô-la Mỹ để triển khai dự án, tuy nhiên công ty không thu hút được thêm các khoản đầu tư cần thiết từ các đối tác cả cũ lẫn mới. Đòn tài chính ập đến bất ngờ khiến Zunum đứng trên bờ vực phá sản, thực tế là đã trượt nhanh xuống vực. Gần như toàn bộ 70 nhân viên đã bị sa thải vào tháng 11 năm 2018, trụ sở chính tại Bothell gần Seattle và các cơ sở ở Indianapolis đều phải đóng cửa. Zunum chỉ còn giữ được rất ít tài sản, đáng kể nhất có lẽ là thiết kế vẫn còn đang dang dở.

Dù nguyên nhân thất bại của dự án nằm ở đâu đi nữa, công chúng cũng như giới khoa học đều bày tỏ sự đáng tiếc và mong muốn dự án đầy tham vọng của Zunum được “hồi sinh” để có thể sớm đưa ra thị trường nhưng mẫu máy bay công nghệ mới có chi phí đầu tư thấp, dễ khai thác và thân thiện với môi trường.

Tạp chí Điện tử Tiêu dùng số Xuân Tân Sửu